ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ (ΕΠΣΕ)

Από το 2002, Διεθνής Αμνηστία και Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι έχουν διεξοδικά αναλύσει γιατί οι έγκλειστοι για τρομοκρατικές επιθέσεις είναι πολιτικοί κρατούμενοι αλλά όχι κρατούμενοι συνείδησης. Αναδημοσιεύεται σχετικό δελτίο τύπου της 26 Σεπτεμβρίου 2002.

Δελτίο Τύπου

26 Σεπτεμβρίου 2002

Θέμα: Πολιτικοί Κρατούμενοι οι Έγκλειστοι Ύποπτοι για 17Ν

Αυγή

26-9-02

Τα μέλη της 17Ν είναι πολιτικοί κρατούμενοι, αλλά όχι κρατούμενοι συνείδησης”

http://193.218.80.70/cgi-bin/hwebpressrem.exe?-A=300723&-w=&-V=hpress_int&-P

Συντάκτης : Νίκος Παπαδημητρίου

Στο περιθώριο της παρουσίασης της έκθεσης της Διεθνούς Αμνηστίας και του “Ελσίνκι” για τη βία των Ελλήνων αστυνομικών, συνομιλήσαμε με τρία σημαντικά στελέχη της Αμνηστίας, το καθένα με τη δική του ιστορία και προσφορά, με θέμα την τρομοκρατία, την “17Ν” ειδικότερα. Βασικός συνομιλητής μας ήταν η κ. Ανν Μπέρλεϊ, ένα από τα ιστορικότερα στελέχη της διεθνούς οργάνωσης, στο χώρο ευθύνης της οποίας ήταν η χώρα μας στα χρόνια της χούντας, είχε ελθει, μάλιστα, εδώ μία φορά, το 1972. Στη συζήτηση συμμετέχουν επίσης, η κ. Μέλανι Αντερσον, υπεύθυνη έρευνας για τη χώρα μας την τρέχουσα περίοδο, και η κ. Χιουντίτ Αρένας, υπεύθυνη Τύπου για την Ευρώπη. Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:

* Στη συνέντευξη Τύπου που δώσατε, κ. Μπέρλεϊ, αναφερθήκατε σε πολιτικούς κρατούμενους και κρατούμενους συνείδησης. Ποιες οι ομοιότητες και ποιες οι διαφορές τους;

- Πολιτικός κρατούμενος είναι κάποιος που έχει διαπράξει μια αξιόποινη πράξη με πολιτικά κίνητρα, ανεξαρτήτως αν έχει χρησιμοποιήσει ή όχι βία, ή κάποιος ο οποίος θεωρείται από την κυβέρνηση ότι ενήργησε με πολιτικά κινητρα. Ο κρατούμενος συνείδησης είναι κάποιος που κρατείται εξαιτίας των πολιτικών, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεών του, αρκεί να μην έχει χρησιμοποιήσει βία, να μην έχει υποστηρίξει χρήση βίας. Είναι ένας όρος που χρησιμοποιεί η Αμνηστία από τότε που ιδρύθηκε (1961). Στους πολιτικούς κρατούμενους θα συμπεριλαμβάνονταν μέλη πολλών βίαιων οργανώσεων, όπως της ΕΤΑ στην Ισπανία, του IRA, της Μπάαντερ Μάινχοφ στη Γερμανία, των Τίγρεων των Ταμίλ στη Σρι Λάνκα. Οι άνθρωποι αυτοί θα θεωρούνταν πολιτικοί κρατούμενοι, σε περίπτωση κράτησης, δεν θα θεωρούνταν όμως κρατούμενοι συνείδησης λόγω των βίαιων μέσων που έχουν χρησιμοποιήσει οι οργανώσεις αυτές για την επίτευξη των σκοπών τους.

* Εδώ, στην Ελλάδα, είχαμε και έχουμε ακόμη μια μεγάλη συζήτηση για το εάν τα μέλη της “17Ν” είναι πολιτικοί ή ποινικοί κρατούμενοι. Ποια η άποψή σας;

- Η Διεθνής Αμνηστία και, είμαι βέβαιη, κάθε διεθνής οργανισμός, θα θεωρούσε τους κατηγορούμενους αυτούς ως πολιτικούς κρατούμενους μόνο και μόνο εξαιτίας του γεγονότος ότι οι πράξεις τους είχαν πολιτικά κίνητρα. Αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι κατηγορούνται για πράξεις με βάση το κοινό ελληνικό ποινικό δίκαιο. Δηλαδή μια δολοφονία είναι δολοφονία. Η Διεθνής Αμνηστία ως οργάνωση που βασίζεται στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, αντιτίθεται σε κάθε πράξη βίας εναντίον αμάχων. Να διευκρινίσω ότι όταν η Διεθνής Αμνηστία χαρακτηρίζει κάποιον πολιτικό κρατούμενο, δεν υπονοεί σε καμία περίπτωση ότι θα πρέπει να τύχει διαφορετικής μεταχείρισης από οποιονδήποτε άλλο κρατούμενο. Για παράδειγμα, κατά την άποψή μας κανένας κρατούμενος δεν πρέπει να υποβάλλεται σε κακομεταχείριση ή βασανιστήρια.

* Ποιο είναι το σχόλιό σας, κ. Μπέρλεϊ, για τις συνθήκες κράτησης των μελών της “17Ν”;

- Οι δικηγόροι τους βεβαίως είναι αυτοί που θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι εφαρμόζεται η ελληνική νομοθεσία. Η Διεθνής Αμνηστία δεν υπεισέρχεται σε συγκεκριμένες λεπτομέρειες. Η θέση μας είναι ότι η παρατεταμένη κράτηση σε απομόνωση ή η απομόνωση μικρών ομάδων μπορεί να προκαλέσει διανοητικές ή σωματικές διαταραχές. Κάνω τώρα τη διάκριση μεταξύ πολιτικού κρατουμένου και κρατούμενου συνείδησης, τι ζητάει η Αμνηστία. Στην περίπτωση των κρατουμένων συνείδησης η Διεθνής Αμνηστία θεωρεί ότι δεν θα πρέπει να είναι καν στη φυλακή. Ζητάμε συνεπώς την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωσή τους. Ενώ στην περίπτωση των πολιτικών κρατουμένων δεν ζητάμε την απελεύθερωσή τους, ζητάμε όμως να διασφαλιστεί μια δίκαιη δίκη σε εύλογο χρονικό διάστημα. Υπάρχει η περίπτωση να αναλάβει η Αμνηστία κάποιον πολιτικό κρατούμενο εάν κρίνει ότι η δίκη καθυστερεί υπερβολικά ή ότι δεν είναι δίκαιη και να απευθυνθεί στις ελληνικές αρχές για το λόγο αυτό.

* Στο σημείο αυτό παρεμβαίνει στη συζήτηση η κ. Μέλανι Αντερσον, η οποία λέει:

- Το δικαίωμα στη δίκαιη δίκη περιλαμβάνει το δικαίωμα να υπερασπίζεται κανείς τον εαυτό του, επομένως και να έχει επαρκή πρόσβαση σε δικηγόρο, όπως και στη δικογραφία. Αλλά δεν υπάρχει άκαμπτος ορισμός για το τι συνιστά επαρκή πρόσβαση σε δικηγόρο. Ομως, ενδέχεται να παρέμβει η Διεθνής Αμνηστία αν θεωρήσει σε κάποια περίπτωση ότι παραβιάζεται σημαντικά αυτό το δικαίωμα.

* Με βάση την εμπειρία σας, κ. Μπέρλεϊ, από προηγούμενες καταστάσεις, πόσο σύνηθες είναι να βλέπουν το φως της δημοσιότητας προανακριτικές απολογίες;

- Συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα έπρεπε να συμβαίνει. Για παράδειγμα, στη Μ. Βρετανία δεν θα υπήρχε περίπτωση να σημειωθούν τέτοια φαινόμενα, γιατί δεν θα υπήρχε περίπτωση ο Τύπος να έχει πρόσβαση στο υλικό αυτό. Είμαι βέβαιη ότι από νομικής απόψεως οπουδήποτε στον κόσμο δεν θα ήταν αποδεκτό αυτό.

* Πάντως, μιας και έρχεσθε από τη Μ. Βρετανία, θα ήθελα την προσωπική σας ματιά -και παρά το γεγονός ότι η δράση της “17Ν” και του IRA διαφέρουν πολύ- στο φαινόμενο της τρομοκρατίας.

- Ως μέλος της Διεθνούς Αμνηστίας αυτό που μπορώ να πω ότι δεν παίρνουμε θέση σε θέματα τρομοκρατίας, δεν χρησιμοποιούμε τον όρο “τρομοκρατία”. Δεν παίρνουμε θέση σε θέματα ένοπλης πολιτικής βίας, παρά μόνο όταν στρέφονται εναντίον αμάχων.

Στο σημείο αυτό καταθέτει την άποψή της η κ. Χιουντίτ Αρένας:

- Δεν χρησιμοποιούμε τον όρο “τρομοκρατία” γιατί δεν έχει διεθνώς αποδεκτό ορισμό. Είναι πολύ λίγες οι νομοθεσίες κρατών που δίνουν κάποιο ορισμό στην τρομοκρατία και πάλι αυτοί οι ορισμοί έχουν μεγάλη ποικιλία. Για παράδειγμα, στη Ζιμπάμπουε “τρομοκράτης” θα μπορούσε να ήταν οποιοσδήποτε ξένος δημοσιογράφος ή οποιοσδήποτε εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης. Είναι ακραίο το παράδειγμα αλλά δείχνει πόσο δύσκολο είναι να συμφωνηθεί τι είναι τρομοκρατία. Αυτό που αναδεικνύουμε και μας βρίσκει αντίθετους είναι ότι η τρομοκρατία αξιοποιείται ως πρόσχημα, ως δικαιολογία για περιστολή των δικαιωμάτων ή και υπονόμευσή τους. Αυτό μάλιστα συμβαίνει στη Μ. Βρετανία όχι τόσο σε σχέση με τον IRA όσο σε σχέση με ξένους υπηκόους στους οποίους αποδίδεται διασύνδεση με την Αλ-Κάιντα ή τη διεθνή τρομοκρατία.

Ελευθεροτυπία

26/09/2002

Η ΑΝ ΜΠΕΡΛΕΪ της Διεθνούς Αμνηστίας για τους κατηγορούμενους ως μέλη της 17Ν

«Είναι πολιτικοί κρατούμενοι, αλλά»

http://www.enet.gr/online/online_p1_text.jsp?c=112&id=90199496

Της Ιωάννας Σωτήρχου

«Η Διεθνής Αμνηστία και όλες οι διεθνείς οργανώσεις θα θεωρούσαν σίγουρα πολιτικούς κρατούμενους τους κατηγορούμενους ως μέλη της “17 Νοέμβρη”, επειδή τα κίνητρά τους ήταν πολιτικά. Αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι έχουν διαπράξει αξιόποινες πράξεις. Μια ανθρωποκτονία δεν παύει να είναι ανθρωποκτονία...».

Η Αν Μπέρλεϊ, που μας μιλά, ανήκει στη Διεθνή Γραμματεία της Διεθνούς Αμνηστίας, ενώ την περίοδο της χούντας είχε ασχοληθεί με τους Ελληνες κρατούμενους συνείδησης. Αναπόφευκτα, λοιπόν, συζητήσαμε γι’ αυτά τα θέματα στο περιθώριο της επίσκεψής της στη χώρα μας για την παρουσίαση της έκθεσης για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από μέλη των σωμάτων ασφαλείας στην Ελλάδα.

«Πολιτικοί κρατούμενοι», μας εξηγεί, «θεωρήθηκαν σε όλον τον κόσμο τα φυλακισμένα μέλη ένοπλων οργανώσεων (ΕΤΑ, ΙΡΑ, ΡΑΦ, Τίγρεις-Ταμιλ). Δεν θεωρήθηκαν όμως κρατούμενοι συνείδησης λόγω των βίαιων μέσων που έχουν χρησιμοποιήσει».

-Ποια είναι η θέση της Δ.Α. για τους κρατούμενους, πολιτικούς και συνείδησης;

«Ο πολιτικός κρατούμενος είναι ένας φυλακισμένος που έχει διαπράξει αξιόποινες πράξεις και τα κίνητρά του ήταν πολιτικά ή η κυβέρνηση της χώρας του θεωρεί ότι είχε πολιτικά κίνητρα.

Κρατούμενος συνείδησης είναι όρος που η Διεθνής Αμνηστία διέκρινε από την ίδρυσή της το 1961 και αφορά φυλακισμένους για τις πολιτικές ή άλλες ισχυρές πεποιθήσεις τους, αρκεί να μην έχουν χρησιμοποιήσει βία ή να μην έχουν συνηγορήσει υπέρ της χρήσης της. Γι’ αυτούς τους κρατούμενους η Δ.Α. θεωρεί ότι δεν πρέπει να είναι καν στη φυλακή και ζητεί την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωσή τους.

Για τους πολιτικούς κρατούμενους δεν καλούμε σε απελευθέρωση, αλλά στη διασφάλιση δίκαιης δίκης σε εύλογο χρονικό διάστημα. Το ότι η Δ.Α. χαρακτηρίζει κάποιον πολιτικό κρατούμενο, δεν σημαίνει ότι θα έπρεπε να έχει διαφορετική μεταχείριση από τους άλλους κρατούμενους. Για παράδειγμα, κανένας κρατούμενος δεν πρέπει να υποβάλλεται σε κακομεταχείριση ή βασανιστήρια. Από την άλλη μεριά, το αίτημα για δίκαιη δίκη προϋποθέτει ότι ο κατηγορούμενος μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, έχει επαρκή πρόσβαση σε δικηγόρο και στο υλικό που σχετίζεται με την υπόθεσή του...».

* Τον όρο «τρομοκρατία» δεν τον χρησιμοποιεί η Δ.Α., ούτε παίρνει θέση σε θέματα ένοπλης πολιτικής βίας, παρά μόνο όταν στρέφονται εναντίον αμάχων. Στηριζόμενη στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, η συνομιλήτριά μας επικαλείται το άρθρο 3 της Σύμβασης της Γενεύης -το ίδιο άρθρο στο οποίο βασίζει την ύπαρξή του ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός- από το οποίο πηγάζει η αντίθεση της διεθνούς οργάνωσης σε κάθε πράξη βίας που στρέφεται εναντίον αμάχων.

«Η τρομοκρατία δεν διασαφηνίζεται στο διεθνές δίκαιο και τα λίγα νομικά συστήματα που δίνουν κάποιον ορισμό έχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ τους. Στη Ζιμπάμπουε, λόγου χάρη, τρομοκράτης είναι ο οποιοσδήποτε ξένος δημοσιογράφος ή εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης. Το σίγουρο είναι ότι κατακρίνουμε τη χρησιμοποίηση της τρομοκρατίας ως πρόσχημα για την περιστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», μας λέει.

* Η διεθνής οργάνωση φαίνεται να είναι καλά ενημερωμένη και για τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα σχετικά με τις συνθήκες κράτησης των κατηγορουμένων ως μελών της «17Ν»: Είναι θέμα των δικηγόρων τους να διασφαλίσουν την εφαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας, μας διευκρινίζει χωρίς να υπεισέρχεται σε περαιτέρω λεπτομέρειες.

Η θέση της οργάνωσης για την παρατεταμένη κράτηση σε απομόνωση ή σε μικρές απομονωμένες ομάδες είναι ότι «η μακρόχρονη απομόνωση μπορεί να προκαλέσει διανοητική και σωματική κατάπτωση».

- Πώς σχολιάζει το γεγονός ότι δημοσιοποιήθηκαν οι ομολογίες των κατηγορουμένων χωρίς τη συναίνεσή τους κι ενώ πολλές εξ αυτών είχαν ληφθεί με εξωδικαστικό τρόπο, προανακριτικά, χωρίς την παρουσία δικηγόρου ή έστω κατ’ εφαρμογή των δικαστικών εγγυήσεων;

«Μπορεί να συμβεί, αλλά δεν σημαίνει ότι έπρεπε να συμβαίνει κιόλας. Στη Βρετανία δεν υπάρχει περίπτωση να σημειωθεί τέτοιο φαινόμενο, γιατί δεν υπάρχει περίπτωση ο Τύπος να είχε πρόσβαση σε αυτό το υλικό. Είμαι βέβαιη ότι από νομικής απόψεως, οπουδήποτε στον κόσμο δεν θα ήταν αποδεκτό κάτι τέτοιο».