Λογοτεχνία

Michel Houellebecq, Η επέκταση του πεδίου της πάλης, μετάφραση από τα γαλλικά: Αλέξης Εμμανουήλ, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1999, 201 σελ.

Michel Houellebecq, Τα στοιχειώδη σωματίδια, μετάφραση από τα γαλλικά: Αλέξης Εμμανουήλ, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2000, 420 σελ.

Michel Houellebecq, Υποταγή, μετάφραση από τα γαλλικά: Λίνα Σιπητάνου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2015, 308 σελ.

Η κυκλοφορία των μυθιστορημάτων του Ουελμπέκ στη Γαλλία γεννά, συνήθως, αντιδράσεις. Τρία χαρακτηριστικά του έργου του προκάλεσαν τις εντονότερες αντιδράσεις: οι ωμές περιγραφές της ερωτικής μιζέριας των σύγχρονων Δυτικών, η πολιτική του διάσταση και το στυλ του.

Ρόδης Ρούφος, Οι μεταμορφώσεις του Αλάριχου και άλλα δοκίμια, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2018, 264 σελ.

Ποιος να το ’λεγε πως 50 χρόνια μετά τον θάνατο του Ρόδη Ρούφου μια νέα τρομακτική έκφανση της περσόνας του Αλάριχου θα έκανε την εμφάνισή της και πάλι στην περιοχή μας. Βέβαια, ο συγγραφέας τού αρκετά γνωστού (πια) δοκιμίου Οι μεταμορφώσεις του Αλάριχου, μας είχε προειδοποιήσει: χρειάζεται διαρκής επαγρύπνηση και αγώνας για να μην επικρατήσει ο καταστροφέας του πολιτισμού που αδιάκοπα επιστρέφει.

Αλέξανδρος Δ. Μπαζούκης, Ρόδης Ρούφος. Ένας συγγραφέας σε καιρούς δοκιμασίας (Κατοχή, Αντίσταση, Κυπριακός Αγώνας), πρόλογος: Θανάσης Βαλτινός, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2021, 478 σελ.

Η λογοτεχνία του Ρόδη Ρούφου, ο οποίος αρχίζει να εκδίδει αμέσως μετά το τέλος του εμφυλίου, συγκροτείται από τη φιλελεύθερη ιδεολογία του και τον κοσμοπολιτικό πατριωτισμό του. Ως συγγραφέας, ο Ρούφος έλπιζε η λογοτεχνία του να συμβάλει ώστε να μείνει πίσω η παλιά Ελλάδα του παλαιοκομματισμού και του Εθνικού Διχασμού. Οραματιστής, χρησιμοποιεί τον όρο «προσκλητήριο» και καλεί τους Έλληνες μετά τον πόλεμο να αφυπνιστούν και να αναδείξουν μια νέα ηγεσία, τολμηρή και ριζοσπαστική, η οποία θα συνέβαλε στο κτίσιμο μιας νέας Ελλάδας. 

Φώτης Κόντογλου, Το Αϊβαλί η πατρίδα μου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 472 σελ.

 Κλίμα αναπόλησης του πολιτισμού που εξανδραποδίστηκε από τον γενέθλιο τόπο, με ακούραστες παραπομπές στην ορθόδοξη παράδοση και στη διαχρονική αυταξία του ελληνικού στοιχείου. Παρ’ όλα αυτά, ο Κόντογλου δεν θα παραγράψει ακριβώς τις δυτικές του αφετηρίες, με αναρίθμητους Ροβινσώνες της ευλογημένης Ανατολής, με Σεβάχ, με Μπαρμπαρόσες και με κουρσάρους που ανακαλούν τις αγάπες των παιδικών και των νεανικών του χρόνων.                    

Ζαν Κλωντ Ιζζό, Η τριλογία της Μασσαλίας: Το μαύρο τραγούδι της Μασσαλίας, Το τσούρμο, Solea, μετάφραση από τα γαλλικά: Ριχάρδος Σωμερίτης (πρώτο και τρίτο βιβλίο), Αλέξης Εμμανουήλ, Πόλις, Αθήνα 2011, 798 σελ.

Julie Orringer, Φάκελος απόδρασης, μετάφραση από τα αγγλικά: Θεοδώρα Δαρβίρη, Gutenberg, Αθήνα 2021, 952 σελ.

Gilles Vincent, Αυτή η χώρα που τη δολοφονούν, μετάφραση από τα γαλλικά: Γιάννης Καυκιάς, angelus novus, Αθήνα 2019, 352 σελ.

«Η Μασσαλία δεν είναι μια πόλη για τουρίστες. Δεν υπάρχει τίποτα για να δεις. Η ομορφιά της δεν είναι δυνατόν να φωτογραφηθεί. Μόνον να περιγραφεί είναι δυνατόν. Είναι ένας τόπος για τον οποίο πρέπει να έχεις άποψη, μόνον τότε μπορείς να δεις ό,τι χρειάζεται να δεις». Ο Ζαν-Κλωντ Ιζζό, ο συγγραφέας της Τριλογίας της Μασσαλίας, περιγράφει μια πόλη όμορφη και σκοτεινή και εισάγει το polar marseillaise, μια ειδική κατηγορία νουάρ μυθιστορημάτων, κοινό συστατικό των οποίων είναι το μεγάλο γαλλικό λιμάνι και η παρανομία που ενδημεί στα σκοτάδια του, αλλάζοντας πρόσωπο με τα χρόνια, όπως ακριβώς και η πόλη.

Χριστίνα Πουλίδου, Χωρίς Πυξίδα, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 368 σελ.

Το 2025, η Γαλλία βγάζει ακροδεξιά κυβέρνηση και αποχωρεί από το ευρώ, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να κλυδωνίζεται. Στην Ελλάδα, υπάρχει ακόμα μια αριστερή εφημερίδα, του κόμματος ΠΡΙΖΑ, που αντιλαμβάνεται τη δημοσιογραφία όχι ως κομματικό πρόταγμα. Οι δημοσιογράφοι της έχουν βεβαίως βαθιές διαφωνίες – αλλά όταν χρειάζεται είναι ο ένας πλάι στο άλλο. Ένα μυθιστόρημα πολιτικής φαντασίας με στοιχεία από τη σημερινή πραγματικότητα. [ΤΒJ]

Hilary Mantel, Γουλφ Χολ, μετάφραση: Αθανάσιος Ζάβαλος, Πάπυρος, Αθήνα 2010, σελ. 495

«Η καρδιά μου είναι με το ιστορικό μυθιστόρημα», λέει η Χίλαρι Μαντέλ. «Και στην πρόκληση να παρουσιαστούν σύνθετα γεγονότα χωρίς συμβιβασμούς, έτσι ώστε ο αναγνώστης να απολαμβάνει τη διήγηση αλλά και να σοκάρεται απ’ αυτή. Ακόμη και αν ανατρέπονται οι προσδοκίες του. Πρέπει ωστόσο να διευκρινίσω ότι εγώ δεν έχω στόχο την αντικειμενική ιστορία. Μεροληπτώ. Παίρνω το μέρος του ήρωα μου, του Τόμας Κρόμγουελ». Tο βιβλίο της που διαδραματίζεται στην Αγγλία του Ερρίκου Η’, βραβεύτηκε το 2009 με το βραβείο Booker. (από το Books' Journal, τχ. 1, Νοέμβριος 2010, αναδημοσίευση με αφορμή το θάνατο της Χίλαρι Μαντέλ)

Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης, Το χιόνι των Αγράφων. Μυθιστόρημα, Κίχλη, Αθήνα 2021, 160 σελ. 

Το σπονδυλωτό μυθιστόρημα (έξι αυτοτελή διηγήματα) του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη αναφέρεται σε μια από τις πιο τραγικές σελίδες του ελληνικού Εμφυλίου, την πορεία των αόπλων της Ρούμελης, η οποία πραγματοποιήθηκε από τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ) τον Φεβρουάριο του 1948, με κύριο σκοπό τη μετάβαση στις περιοχές του Γράμμου, που έλεγχε ο ΔΣΕ, 1.300 περίπου νεαρών νεοσύλλεκτων μελών του. Μια ιστορία θαμμένων ελπίδων που θάφτηκαν στο χιόνι.

John Le Carré, Σίλβερβιου, μετάφραση από τα αγγλικά: Μαρία Παπανδρέου, Bell, Αθήνα 2022, 264 σελ.

Είναι δύο μυστήρια, το ένα μέσα στο άλλο, αλλά δεν είναι ρώσικες μπάμπουσκες: είναι αγγλικές ιστορίες. Η μία έχει να κάνει με τον ίδιο τον Τζον Λε  Καρρέ και το «χαμένο» τελευταίο του βιβλίο· και η άλλη με τους ήρωές του, με τα πλοκάμια της να απλώνονται στον κόσμο και στον χρόνο.

Edith Sollohub, The Russian Countess. Escaping revolutionary Russia, Impress Books Ltd, 2009, 514 σελ.

Η Έντιθ Σολοχιούμπ έγραφε  τις αναμνήσεις της για πολλά χρόνια μετά την απόδρασή της από τη Ρωσία εξ ολοκλήρου στα αγγλικά. Διηγείται εμπειρίες  από την ευτυχισμένη οικογενειακή ζωή στην πατρίδα, τα πάθη, τις πολλές δύσκολες, επικίνδυνες και οδυνηρές περιπέτειες μέχρι να φθάσει στην υπερωρία και στην ελευθερία. Μετά το θάνατό της, το 1965, βρέθηκαν δακτυλόγραφες και χειρόγραφες σελίδες που συγκρότησαν έναν τόμο ο οποίος εκδόθηκε σε επιμέλεια της νύφης της, Βαλερί Σολοχιούμπ, τον Ιούνιο του 2009 – και δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά.

Χαρούκι Μουρακάμι, Σκοτώνοντας τον Κομεντατόρε. Τόμος Α΄ και Β΄, μετάφραση από τα αγγλικά: Βασίλης Κιμούλης, Ψυχογιός, Αθήνα 2022, 432 και 448 σελ.

Το νέο βιβλίο του Χαρούκι Μουρακάμι έχει γνωστή δοσολογία. Η πλοκή χρησιμοποιεί ένα ρεαλιστικό φόντο στο οποίο εισβάλλουν στοιχεία της φαντασίας και συμπυκνωμένη διακειμενικότητα: αναφορές σε αγαπημένους συγγραφείς, σε μουσικούς και σε ζωγράφους, σε ιστορικά συμβάντα και σε ιστορικά πρόσωπα. Μυστήριο, σχέσεις, σεξ, λατρεία της δυτικής κουλτούρας και αφηγηματική δεξιοτεχνία σε ένα ακόμα μυθιστόρημα στο οποίο ο επιδέξιος αφηγητής αναδιατάσσει τα μόνιμα συστατικά των αφηγήσεών του. [ΤΒJ]

David Grossman, Ένα άλογο μπαίνει σ' ένα μπαρ. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα εβραϊκά: Λουίζα Μιζάν, Ψυχογιός, Αθήνα 2O19, 312 σελ.

Όλα θα μπορούσαν να αρχίσουν αστεία, με μια κοινότοπη επίσκεψη σε ένα κοινότοπο σόου, μια κοινότοπη παράσταση stand-up κωμωδίας. Όμως, η πρόσκληση από το κωμικό ενός συνταξιούχου δικαστή και, για λίγο, παιδικού φίλου βαθμιαία γίνεται η αιτία της ανάκλησης γεγονότων της ζωής των δύο ανδρών – και τότε η κοινοτοπία που πνίγει τις ζωές τους δεν φτάνει να δώσει νόημα. Ένας δεξιοτέχνης της ανθρώπινης κατάστασης ισραηλινός συγγραφέας σε μια από τις πιο επιδέξιες ιστορίες του. [ΤΒJ]

Marie NDiaye, Η εκδίκηση είναι δική μου, μετάφραση από τα γαλλικά: Αλεξάνδρα Κωσταράκου, Πόλις, Αθήνα 2022, 264 σελ.

Ένα κοινωνικό συμβάν, μια τριπλή παιδοκτονία, απασχολεί όπως ήταν αναμενόμενο τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, αντηχώντας αναπόφευκτα τη (μισογυνική) απόδοση της επίκαιρης στην Ελλάδα ιστορίας της Ρούλας Πισπιρίγκου. Η πολυβραβευμένη Μαρί Ντιάι, αποφεύγοντας τις αναγωγές, με μια «γραφή της αμφισημίας», φωτίζει τις κοινωνικές και τις προσωπικές σχέσεις της παιδοκτόνου. Αλλάζοντας συνεχώς εστιάσεις στην ιστορία, η συγγραφέας αποτρέπει τις αξιολογικές κρίσεις, τα αντιθετικά σχήματα ή την απόδοση δικαιοσύνης, με οποιονδήποτε τρόπο. Διότι είναι εμπεδωμένο ότι η συνθετότητα των πραγμάτων είναι η δουλειά της. [ΤΒJ]

George Bernanos, Διάλογοι Καρμηλιτισσών, μετάφραση από τα γαλλικά: Αχιλλέας Κυριακίδης, επίμετρο: Σταύρος Ζουμπουλάκης, Πόλις, Αθήνα 2021, 256 σελ.

 Η Θεία Χάρις θα κατανικήσει το φόβο και θα καταστείλει το θάνατο σε ένα κύκνειο άσμα όπου η πίστη αναλαμβάνει τον πρώτο και τον πλέον καθοριστικό  λόγο. Αντίθετα, παρ’ όλα αυτά, με τους σκοπούς του συγγραφέα, αλλά εξαιτίας της μεγάλης λογοτεχνικής του δύναμης, η αγωνία του θανάτου παραμένει δεσπόζουσα παράμετρος του ύστατου έργου του. Η συντριβή ενώπιον τέλους μπορεί να μην ανήκει στην υπερβατική σφαίρα του αχειροποίητου, αλλά φωλιάζει βαθιά μέσα στην ψυχή και την καρδιά μας.

Αντρέι Κούρκοφ, Γκρίζες μέλισσες. Μυθιστόρημα,  μετάφραση από τα ρωσικά: Δημήτρης Τριανταφυλλίδης, Καστανιώτη, Αθήνα 2022, 432 σελ.

Υπάρχει μια χώρα με μεγάλη καρδιά, όπου όλο κάτι χαλάει. Και ευτυχώς, υπάρχουν λέξεις που την αφηγούνται. Ο ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκοφ περιπλανιέται στη χώρα του ακολουθώντας τα βήματα ενός μελισσοκόμου – ο οποίος ξέρει ότι την άνοιξη πρέπει να βοσκήσουν μακριά από τις βόμβες. Θα αποχαιρετήσει λοιπόν τον μοναδικό του γείτονα, τον παλιό του συμμαθητή-εχθρό, θα αφήσει το ξυπνητήρι του ξεκούρδιστο και θα περιπλανηθεί στην έξω «μεγάλη γη»…