Ανδρέας Ανδριανόπουλος, Οι περιπέτειες του φιλελευθερισμού στην Ελλάδα, πρόλογος: Πάσχος Μανδραβέλης, Αρμός, Αθήνα 2013, 272 σελ.
Στο παρόν βιβλίο, ο Ανδριανόπουλος θίγει πολλά θέματα. Το ένα σημαντικότερο από το άλλο. Αναγκαστικά επέλεξα να επικεντρώσω σε τρεις θεματικές ενότητες. Η πρώτη αναφέρεται στις εμπειρίες που αποκόμισε από την συμμετοχή του ως υπουργός σε διάφορες κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας (ΝΔ). Η δεύτερη σχετίζεται με τα αίτια της οικονομικής κρίση στην χώρα μας και τις προτάσεις που έχει καταθέσει για την έξοδο απ’ αυτήν. Τέλος, στην τρίτη ενότητα, συνοψίζει και σχολιάζει τις ιδέες και τα επιχειρήματα για τις μεγάλες ιδεολογικές αλλαγές που προκάλεσαν τις τελευταίες δεκαετίες, και συνεχίζουν να καθοδηγούν σε πλείστες όσες χώρες του κόσμου, τις προσπάθειες για οικονομική και κοινωνική πρόοδο, σε συνδυασμό με την διατήρηση των ατομικών ελευθεριών. Θα αρχίσω από την τελευταία ενότητα.
Η έκδοση του βιβλίου αυτού στις ΗΠΑ, το 1995, πυροδότησε μια σειρά αντιφατικών κριτικών – ο Χάρολντ Μπλουμ το χαρακτήρισε ως το αδιαμφισβήτητο αριστούργημα του Ροθ, ενώ ο κριτικός των NewYorkTimes Μιτσίκο Κακουτάνι το βρήκε «κακόγουστο και ανέμπνευστο». Πέρα από την ακρότητα με την οποία «οπλίζεται» ο κεντρικός ήρωας, ο Μίκι Σάμπαθ, όμως, ο Ροθ «χρησιμοποίησε» το βιβλίο αυτό ως σκαλοπάτι για να εισέλθει σε μια νέα φάση της πεζογραφικής του παραγωγής. Ο τρόπoς του Σάμπαθ, λοιπόν, ήταν ό,τι καλύτερο για να δώσει οριστική απάντηση σε μια σειρά διλημμάτων που ταλάνισαν τους μέχρι τότε ήρωές του – από το διχασμό ανάμεσα στην «αίσθηση του καθήκοντος» και στην επιδίωξη της ελευθερίας, μέχρι τη διάσταση ανάμεσα στην πνευματικότητα και στη ζωώδη ενεργητικότητα, σε σύμβολο της οποίας ανάγεται συχνά το σεξ.
Jean - Pierre Moisset, Ιστορία του καθολικισμού, μετάφραση από τα γαλλικά: Μιχάλης Ρούσσος, Αιμίλιος Βαλασιάδης, Μάρκος Ρούσσος, Γιάννης Κώστας, επιμέλεια: Θεόδωρος Κοντίδης, Κωνσταντίνος Αγόρας, επίμετρο: Θεόδωρος Κοντίδης, Πόλις, Αθήνα 2011, 486 σελ.
Εξέπληξε θετικά με τις παρεμβάσεις του ο νέος πάπας Φραγκίσκος. Ο τρόπος με τον οποίο τοποθετήθηκε στα ζητήματα των κοινωνικών ανισοτήτων και το φιλελεύθερο πνεύμα που επέδειξε για τις πολιτικές της καθολικής Εκκλησίας έναντι των ζητημάτων της βιοηθικής δεν ήταν συνηθισμένες προσεγγίσεις για τις παραδοσιακές αξίες της Καθολικής Εκκλησίας. Οι εξελίξεις στην Αγία Έδρα κάνουν ξανά επίκαιρο το σημαντικό βιβλίο του Ζαν-Πιερ Μουασσέ.
Επάνοδος στο παλαιότερο έργο, κριτική αξιολόγηση και επαναπόδοσή του στο σήμερα, ώστε να επαναναγνωσθεί και να επανεκτιμηθεί: η συγκεντρωτική έκδοση τεσσάρων ποιητικών συλλογών, εξαντλημένων σήμερα, του Χάρη Βλαβιανού, δίνει το στίγμα της ποιητικής του, όπως αποτυπώθηκε στη νεότητά του και εκδιπλώνεται ως σήμερα. Είναι το αποτύπωμα ενός ποιητή που προσπαθεί να δραπετεύσει από την προσωπικότητα και από το συναίσθημα, που ξεκινάει από το προσωπικό τραύμα, αλλά καταλήγει να εκφράσει μια ευρύτερη, βαθύτερη ευαισθησία του ανθρώπινου που δοκιμάζεται στον καιρό του.
Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Αλεπούδες στην πλαγιά, Πατάκη, Αθήνα 2013, 117 σελ.
Πώς αρχίζουν και πώς τελειώνουν οι ιστορίες; Πώς τοποθετούνται μέσα στο χρόνο και πώς νοηματοδοτείται το τέλος τους αν το ξεκίνημά τους μπορεί να αναμορφωθεί μέσα στο λογοτεχνικό συμβάν; Ο πεζογράφος Ιάκωβος Ανυφαντάκης αντιμετωπίζει την ανθρώπινη σχέση και όλα εκείνα που την περιβάλλουν ως πεδίο στοχασμού και αναστοχασμού, συνδέοντας το φαντασιακό των σχέσεων και τον βιωμένο χρόνο και χώρο τους με τα βιβλία που καθόρισαν τις ζωές των πρωταγωνιστών τους.
Οι εορτασμοί για τα εκατόν πενήντα χρόνια από τη γέννηση του Καβάφη και τα ογδόντα από τον θάνατό του σηματοδοτούν, αν μη τι άλλο, διάρκεια. Και είναι ειρωνεία το ότι οι στραμμένοι προς το μέλλον σπουδαίοι μεσοπολεμικοί λογοτέχνες μας (Σεφέρης, Ελύτης, Γκάτσος, Παπατσώνης, Καζαντζάκης, Θεοτοκάς, Σαραντάρης) έκριναν πως η ποίηση του Αλεξανδρινού ήταν, όπως το διατυπώνει ο Κουτσουρέλης (που συντάσσεται με την άποψή τους), «ένας κόσμος περίκλειστος, στραμμένος προς το παρελθόν».
Το βιβλίο αυτό είναι εξαιρετικά καλογραμμένο και χρήσιμο. Μπορεί να διαβαστεί από πολλούς και για πολλούς λόγους. Κάποιος μπορεί να το διαβάσει για να μάθει πως άλλαξαν οι μέθοδοι της παραγωγής αλουμίνας και αλουμινίου από την έναρξη της παραγωγικής δραστηριότητας της Αλουμίνιον της Ελλάδος (στο εξής Α.τ.Ε) το 1966 και πώς οι αλλαγές αυτές συνετέλεσαν στην εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων οικονομικών πόρων ανά παραγόμενη μονάδα προϊόντος. Κάποιος άλλος, που στο πέρασμα των δεκαετιών άρχισε να ανησυχεί για το περιβάλλον, θα μπορούσε να το διαβάσει για να πληροφορηθεί σχετικά με τις προόδους που έγιναν στη διαχείριση των επικίνδυνων απόβλητων. Και ακόμη κάποιος άλλος θα μπορούσε να το διαβάσει για να κατανοήσει τις διαδικασίες και τις παραμέτρους που έκριναν την εξαγορά της Α.τ.Ε από τη Μυτιληναίος Α.Ε. το 2005.
Η συγγραφή βιβλίων δεν γίνεται ευκολότερη με την πάροδο του χρόνου. Όταν ο ξυλουργός φτιάχνει το εικοστό τραπέζι του, το φτιάχνει ευκολότερα απ' το πρώτο. Όταν η κομμώτρια κουρεύει για πεντηκοστή φορά, κουρεύει ευκολότερα απ' την πρώτη. Δεν συμβαίνει το ίδιο με το εικοστό βιβλίο. Η συγγραφή είναι σαν να οδηγείς αυτοκίνητο με το ένα πόδι στο γκάζι και το άλλο στο φρένο. Με τα χρόνια, το πόδι στο γκάζι γίνεται διστακτικότερο και το πόδι στο φρένο βαραίνει. Εγώ προσπαθώ να μη γράφω ποτέ το ίδιο βιβλίο δυο φορές.
O Δημήτρης Χαντζόπουλος, τα χρόνια της κρίσης, με τις καθημερινές γελοιογραφίες του οι οποίες περιλαμβάνονται στο νέο βιβλίο του, Στο τούνελ. Σκίτσα 2010-2013, κράτησε την Ελλάδα και τους Έλληνες ψηλά, τους κράτησε μαζί, τους στήριξε, όχι προσφέροντας μια εύθυμη πινελιά για να διασκεδάσουν το βαρύ κλίμα της πραγματικότητας που βίωναν ούτε κολακεύοντας συλλογικά αισθήματα και αυταπάτες, αλλά κάνοντάς τους κάθε μέρα να σκεφτούν την κατάστασή τους, το παρελθόν τους, το παρόν τους και το μέλλον τους.
Διήγημα
Στις τηλεφωνικές της επικοινωνίες συνέδεε την μητέρα της με κάθε θέμα.
«Δεν είναι αυτή η μαμά μου. Δεν την αναγνωρίζω. Τελευταία έβγαλε στο κεφάλι της και κάτι καρουμπαλάκια και μου λέει ότι όλο το μυαλό της πήγε σ’ αυτά. Χτυπάει με το χέρι της συνέχεια το κεφάλι της –τοκ, τοκ, τοκ σαν πόρτα– και μου λέει ότι είναι κλούβιο. Χαχαχαχά».
