Παρεμβάσεις

Την εποχή της Welt Politik, το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, που βρίσκει τα αναγκαία ιδεολογικοπολιτικά της στηρίγματα στον εθνικισμό, τον αντισημιτισμό και τον μιλιταρισμό, έχει ενδιαφέρον να δούμε ποια θέση έχουν οι δυο αντιμαχόμενες μεταξύ τους όψεις του μηδενισμού που διέκρινε ο Νίτσε: ο θετικός μηδενισμός ως δύναμη που αντιπαλεύει τον αντιδραστικό με σκοπό να απομειώσει την εντεινόμενη εξαθλίωση ηθών και θεσμών και ο αντιδραστικός μηδενισμός που μάχεται τον θετικό, με πρόταγμα τη γενικευμένη εξολόθρευση που υπαγορεύουν οι οικονομικοί ανταγωνισμοί στο πεδίο του πολιτικού, κατά το « γαία πυρί μειχθήτω».

Το βραβείο Νόμπελ στον Γιον Φόσσε δεν ήταν έκπληξη για όσους παρακολουθούν τις εκτιμήσεις των ειδικών – κι ας έχουν απονεμηθεί ελάχιστα σε δραματουργούς. Έκπληξη όμως ήταν για μεγάλο μέρος του αναγνωστικού κοινού, αφού οι γνωστοί (μας) συγγραφείς που κατά καιρούς ακούγονται για το βραβείο και θα επιθυμούσαμε διακαώς να τιμηθούν με αυτό δεν ξεπερνούν πλέον αριθμητικά τα δάχτυλα του ενός χεριού. Ο Κούντερα και ο Στάινερ έφυγαν από τη ζωή, ο Μάγκρις πιθανόν να μείνει για πάντα στην αναμονή, περιμένουμε να δούμε τι θα συμβεί με τον Κρασναχορκάι, τον Καρταρέσκου, τον Γκοσποντίνοφ, προσωπικά θα στοιχημάτιζα από τώρα αλλά για μετά από 10 χρόνια και υπέρ του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες.

Η γενοκτόνος κτηνωδία της Χαμάς, απειλή κατά του πολιτισμού. Tεύχος 136

Φαίνεται ίσως, εκ πρώτης όψεως, ασυνήθιστη η συμπαράθεση των «Ελλήνων» με τη «φυλή» εκείνων  που για αιώνες θεωρήθηκαν –και ακόμα σε ένα βαθμό θεωρούνται– «οι άγριοι, οι Ινδιάνοι, οι Νέγροι της Ευρώπης»^[1]. Οι δυό τους όμως μοιράζονται ήδη μια προϊστορία, αφού συνυπήρξαν για καιρό, αιώνες πριν τα καραβάνια των «προσκυνητών από την Ανατολή» κάνουν την εμφάνισή τους μπροστά στα τείχη των ευρωπαϊκών πόλεων του ύστερου Μεσαίωνα. Και οι όροι της συνύπαρξής τους παραμένουν ακόμα προβληματικοί.

Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος εξέδωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα ανακοίνωση-απάντηση στο γνωστό κείμενο της ΟΛΜΕ (παρατίθεται στο τέλος), το οποίο συνόδευσε τη δίωρη στάση εργασίας στα σχολεία που προκήρυξε το συνδικάτο των εκπαιδευτικών. Το δημοσιεύουμε, επειδή λιτά και με ακρίβεια φωτίζει τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου αντιεβραϊσμού - που υπάρχει, έστω κι αν εκδηλώνεται ως καλυμμένος αντιδυτικισμός. [TBJ]

Το κείμενο που ακολουθεί είναι γραμμένο από τον καθηγητή αρχαιολογίας Πέτρο Θέμελη, που πέθανε στις 27 Οκτωβρίου 2023. Είχε δημοσιευτεί στο τχ. 108 του Books' Journal, τον Απρίλιο του 2020 (στο τεύχος με αφιέρωμα στον covid) και πραγματευόταν, με παιγνιώδη αλλά και επιστημονική προσέγγιση, τη μακροζωία στην αρχαιότητα. Από εκεί αναδημοσιεύεται. [Περιέχει λίστα με τους 100 περισσότερο μακρόβιους της αρχαιότητας]

Ανακοινώθηκε η εκδημία του καθηγητή αρχαιολογίας Πέτρου Θέμελη, ο οποίος νοσηλευόταν στο Νοσοκομείο Καλαμάτας. Με τη δυσάρεστη αυτή αφορμή, αναδημοσιεύουμε ένα αναλυτικό κείμενο παρουσίασης της ανασκαφής που έγινε έργο ζωής για τον εκδημήσαντα, γραμμένο πρόσφατα για το έντυπο Books' Journal από τον αναπληρωτή καθηγητή της ύστερης αρχαιότητας στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Γιώργο Δεληγιαννάκη. Το κείμενο είχε δημοσιευτεί στο τχ. 142, Μάιος 2023. 

Οι καλοκαιρινές διακοπές κλείνουν την εργασιακή περίοδο του έτους και είναι χρόνος αποφόρτισης όλης της έντασης, της κούρασης και της μιζέριας της καθημερινότητας που προηγήθηκε. Για να πραγματωθεί όμως αυτό, για να θεωρηθεί ότι πάει κάποιος διακοπές, πρέπει να αλλάξει παραστάσεις, να φύγει από το εργασιακό και το αστικό του περιβάλλον, που καθημερινά τον καταπιέζει, υλικά και συμβολικά, και να βρεθεί σ’ ένα άλλο, όπου θα μπορέσει, έστω και για λίγο, να ζήσει όπως θα ήθελε, ελεύθερος, άεργος, έξω από συμβάσεις. Μπορεί όμως αυτό να γίνει σήμερα και σε ποιους τόπους πλέον;

Ο Γιώργος Σεφέρης (1900-1971), προερχόμενος από ένα περιβάλλον με ευρεία πνευματική καλλιέργεια, ήρθε αναμφίβολα από πολύ νωρίς σε επαφή με δείγματα της μοντέρνας ζωγραφικής, όπως εκείνα προωθούνταν στον αστικό ευρωπαϊκό χώρο ήδη από τον 19ο αιώνα. Από το 1914 βρίσκεται στην Αθήνα, όπου εγκαθίσταται η οικογένειά του. Ενθουσιασμένος αποδελτιώνει την εφημερίδα Πατρίς της εποχής, όπου η Ελευθερία που οδηγεί τον λαό του Ντελακρουά προσωποποιείται από τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Η γαλλική παιδεία του Σεφέρη ασφαλώς τον κάνει να αισθανθεί ακόμα περισσότερο τον παραλληλισμό με την πρωτοποριακή αλληγορική απεικόνιση της Ελευθερίας από την αφετηρία της άνθισης του ρομαντισμού στη γαλλική ζωγραφική. Στο ίδιο πλαίσιο, με αντιπολεμική χροιά αυτή τη φορά, θα αναφερθεί εδώ και ένα σκίτσο με θέμα τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου ο σκιτσογράφος χρησιμοποιεί τη σκηνή της Σταύρωσης για να εκφράσει την καταδίκη του χριστιανικού πολιτισμού. Οι απηχήσεις από τον Γκόγια, είναι εμφανείς.

Έως πριν από μερικές μέρες δεν είχα ιδέα τι είναι ένας βαλλιστικός πύραυλος Iσκαντέρ. Στην πραγματικότητα, δεν ξέρω τίποτα από όπλα, έκανα άοπλη στρατιωτική θητεία και δεν έχω πυροβολήσει ποτέ στη ζωή μου. Θα μπορούσατε να πείτε ότι έχω το παράστημα ενός ειρηνιστή: ενός δειλού. Επειδή όμως ο πύραυλος που σκότωσε τη συγγραφέα Βικτόρια Αμελίνα, μπροστά μου, ήταν ένα ρωσικός πύραυλος Ισκαντέρ, αισθάνθηκα υποχρέωση να μάθω τι είδους όπλο είναι αυτό. Αυτό το «ρωσικό παιχνίδι», λοιπόν, κοστίζει περίπου τρία εκατομμύρια δολάρια, ζυγίζει τεσσεράμισι τόνους, μπορεί να εκτοξευθεί από περίπου πεντακόσια χιλιόμετρα μακριά, ταξιδεύει με υπερηχητικές ταχύτητες (πάνω από δύο χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο) και είναι τόσο ακριβές που το περιθώριο λάθους του κατά τη στόχευση δεν υπερβαίνει τα πέντε μέτρα γύρω από το στόχο. Και ναι, αυτό το όπλο εξαιρετικής ακρίβειας εξερράγη περίπου δέκα μέτρα από εμάς.

Παράδοση και νεωτερικότητα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου 

Τα γεγονότα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή είναι γνωστά, αν και οι ερμηνείες τους διαφέρουν.  Προτείνω  να τα δούμε από τη σκοπιά της διελκυστίνδας μεταξύ παράδοσης και νεωτερικότητας.

Τον Μάρτιο του 1963, στο Θέατρο Ακροπόλ, ο Μίκης Θεοδωράκης παρουσίασε τον Χρήστο Λεοντή και τον Μάνο Λοΐζο. Ήταν η πρώτη συναυλία των δύο μουσικών, στην οποία για πρώτη φορά παρουσίαζαν τη μουσική και τα τραγούδια τους στο κοινό. Τρεις μήνες αργότερα, τον Χρήστο Λεοντή παρουσίασε ο Μάνος Χατζιδάκις στη Μαγική Πόλη, την παράσταση που ανέβασε με τον Μίκη Θεοδωράκη στο θέατρο Παρκ.

Στο νέο τεύχος του Books’ Journal, που κυκλοφορεί, δημοσιεύεται κατ’ αποκλειστικότητα ένα συγκλονιστικό κείμενο-μαρτυρία του συγγραφέα από την Κολομβία Έκτορ Αμπάδ Φασιολίνσε, με τίτλο «Σπίτι στον παράδεισο». Περιγράφει την οδυνηρή εμπειρία του από ένα ταξίδι στην Ουκρανία, που στις 28/6/2023 σημαδεύτηκε από την απώλεια της συναδέλφου του συγγραφέα, Βικτόρια Αμελίνα, έπειτα από έκρηξη ρωσικού βαλλιστικού πυραύλου Ισκαντέρ την ώρα που έπιναν το ποτό τους σε εστιατόριο της πόλης Κραματόρσκ. Από την έκρηξη σκοτώθηκαν ακόμα τουλάχιστον 10 άτομα, κι ανάμεσά τους δύο δίδυμα κορίτσια, ενώ τραυματίστηκαν δεκάδες.

Το 2016, ο Στέφανος Καβαλλιεράκης πρότεινε και μετέφρασε για το Books' Journal ένα μαχητικό κείμενο του Ζακ Ζυλλιάρ (1933-2023), δημοσιευμένο στη Figaro (2/5/2016), για τον ισλαμοαριστερισμό, θέλοντας να απαντήσει στο ερώτημα «γιατί και πώς μια δράκα διανοουμένων της άκρας Αριστεράς , όχι πολλοί αλλά άνθρωποι ιδιαίτερα επιδραστικοί στα μέσα ενημέρωσης και στο κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, επέβαλαν μια ιεροποίηση του Ισλάμ στο γαλλικό πολιτικό πεδίο;». Ο θάνατος του Ζυλλιάρ κάνει εκ νέου επίκαιρο το κείμενό του, που αναδημοσιεύουμε: 

Ρόδα και αγκάθια του παρόντος. Ένα κείμενο από το αφιέρωμα του Books' Journal στον Χέγκελ, τχ. 143.