Παρεμβάσεις

Τα νούμερα στους τάφους αταύτιστων μεταναστών, στο νεκροταφείο Μυτιλήνης

Ο Ν^o 4 γεννήθηκε στο Αφγανιστάν και πέθανε στην Ελλάδα το 2007. Ο Ν^o3 γεννήθηκε επίσης στο Αφγανιστάν και πέθανε στην Ελλάδα το 2008. Ο Ν^o11 πέθανε στην Ελλάδα το 2013, αλλά δεν ξέρουμε πού γεννήθηκε. Δεν ξέρουμε επίσης την οικογενειακή του κατάσταση, αν είχε σύζυγο, γονείς και παιδιά εν ζωή, αν η σύζυγος γνωρίζει ότι είναι χήρα, αν μπορεί, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία του τόπου διαμονής της, να ξαναπαντρευτεί, αν δικαιούται, αυτή και τα παιδιά της, επίδομα χηρείας ή άλλα οικονομικά βοηθήματα.

Η Ευρώπη σε σταυροδρόμι

Τα κύρια σημεία αυτού του κειμένου εκφωνήθηκαν στην εκδήλωση με θέμα Η άνοδος (;) της Ακροδεξιάς και η τύχη του ευρωπαϊκού οράματος: ο αγώνας για τη δημοκρατία στη σκοτεινή ήπειρο, που έγινε στη Λευκωσία στις 24 Φεβρουαρίου 2014 οργανωμένη από την Πρωτοβουλία Μένουμε Ευρώπη και το Εγκώμιο Πολιτιστικό Κέντρο.

Εν όψει ευρωεκλογών, παραφράζοντας τον Κάρολο Μαρξ, ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη, το φάντασμα του λαϊκισμού και της ακροδεξιάς.

Η έννοια του ηθικού πλεονεκτήματος αποτελεί ένα εύρημα των συμβούλων πολιτικής επικοινωνίας. Η χρησιμότητά του βρίσκεται στο ότι μεταφέρει την αντιπαράθεση από το πολύπλοκο πεδίο της πολιτικής και της οικονομίας σε ένα απλοϊκό σχήμα, όπου αρκεί να ξεχωρίσουν οι τίμιοι από τους διεφθαρμένους για να λυθούν τα προβλήματα. Εκείνος που χρησιμοποιεί το εύρημα του ηθικού πλεονεκτήματος εκμεταλλεύεται τη φυσική και αυτονόητη απέχθεια των πολιτών απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς και κακής διαχείρισης. Πολλοί πολιτικοί ηγέτες χρησιμοποίησαν στο παρελθόν το χαρτί της ηθικής υπεροχής, καθώς επιπλέον συγκαλύπτει κενά και ανακολουθίες της πολιτικής τους πρότασης. Ο  Κώστας Καραμανλής ως αρχηγός της αντιπολίτευσης υποσχόταν να εξοικονομήσει 15 δισ. ευρώ το χρόνο από την πάταξη της σπατάλης και της διαφθοράς. Όλοι ξέρουμε τη συνέχεια.

Όταν ο μαρξισμός-λενινισμός συναντιέται με τον λαϊκισμό και τη 17 Νοέμβρη

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ελλάδα της κρίσης, στο επίπεδο των ιδεών και των νοοτροπιών. Ο «κοινός νους» όλο και περισσότερο αναπαράγει εκφράσεις και πεποιθήσεις που παραπέμπουν σε μια ατμόσφαιρα πολέμου. Εμφύλιου πολέμου. Παράλληλα, ένα τοξικό νέφος μίσους και μισαλλοδοξίας ισοπεδώνει κάθε απόπειρα ψύχραιμης συζήτησης. Το ζούμε όλοι, το βιώνουμε καθημερινά. Επιφανείς μελετητές της ελληνικής ιστορίας, με βαθιά γνώση των ιστορικών διαδρομών της, όπως ο Γ. Β. Δερτιλής, προειδοποιούν ότι οδεύουμε προς τον τέταρτο εμφύλιο στα χρονικά της ελληνικής νεωτερικότητας και αναρωτιούνται δραματικά: Ποιο μίσος θα σας ξεσκίσει στον εμφύλιο πόλεμο που ετοιμάζετε πάλι, πανηγυρίζοντας;^[1]

Δεοντολογικός και αληθειακός σχετικισμός:

Οι φιλοσοφικές κατηγορίες του όντος και του δέοντος δεν αποτελούν θεωρητικές κατασκευές με ισχνό πραγματιστικό υπόβαθρο. Ούτε υπάρχουν ως λεκτικές οντότητες χωρίς συγκεκριμένο νοηματικό περιεχόμενο. Ο χώρος της φιλοσοφίας, στον οποίον κυρίως ενδημούν, όχι μόνον τις φιλοξενεί, αλλά και καθορίζεται απ' αυτές και από τη σχέση τους.

Μνήμη Νόρας Αναγνωστάκη (1930-2013)        

Δεν υπήρχε περίπτωση να φύγεις από το σπίτι των Αναγνωστάκηδων στην Πεύκη χωρίς ένα τουλάχιστον βάζο μαρμελάδα. Η Νόρα τους ξεπροβόδιζε όλους με βάζα χειροποίητης ευωδιαστής μαρμελάδαs, τις περισσότερες φορές φράουλα, αφού είχε μετατρέψει για μήνες το σπίτι σε εργαστήριο παρασκευής. Τις διάλεγε προσεχτικά μία μία κι ακολουθώντας μια μυστική ιεροτελεστία «ποιούσε» αυτό το τέλειο έδεσμα, που μόνο γεύσεις της παιδικής αθωότητας μπορούσε να συναγωνιστεί. «Η πηγή της μαρμελάδας», έλεγε με καμάρι.

Μνήμη Νίκου και Γιώργου Χουρμουζιάδη

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 είχε βίο κάτι παραπάνω από τέσσερις μήνες. Την 1η Σεπτεμβρίου τρία νέα πρόσωπα, νέα στην ηλικία, νέα και εκεί, εμφανίζονται στη Σχολή Μωραΐτη. Φιλόλογοι και οι τρεις. Απ' αυτούς οι δύο ήταν ο Νίκος Χουρμουζιάδης και η αφεντιά μου. Εκείνος με τη δόξα του διδάκτορα και της θήτευσής του ως συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, που δύο χρόνια πριν είχε ιδρυθεί με πρόεδρο τον Ιωάννη Κακριδή. Εγώ με τη δόξα του άρτι επιστρέψαντος από τις μεταπτυχιακές σπουδές του στη Γαλλία (δεν ήταν κάτι συχνό τότε) και του υποψήφιου διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Στις 14 Μαρτίου 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) ολοκλήρωσε την τετραήμερη επίσκεψη επαφής στην Ελλάδα εν όψει της σύνταξης έκθεσης που αναμένεται να δημοσιευθεί στις αρχές του 2015. Αφού συναντήθηκε με μη κυβερνητικές οργανώσεις, ανεξάρτητους φορείς και κυβερνητικούς παράγοντες, ολοκλήρωσε τις επαφές της με τον αρμόδιο για τις σχέσεις με το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ) Υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελο Βενιζέλο στον οποίο έθεσε σειρά από συγκεκριμένες ερωτήσεις. Ο Υπουργός έδωσε τις συνηθισμένες απαντήσεις των ελληνικών αρχών, οι οποίες φυσικά ελάχιστα έπεισαν το ECRI. Κατ’ αποκλειστικότητα μεταφέρουμε κύρια αποσπάσματα από τα πρακτικά της συνάντησης.

Μια ιστορία πανεπιστημιακού και πολιτικού κυνισμού 

Σύμπασα η ελληνική κοινωνία έμεινε άναυδη με την απίστευτη συμπεριφορά και τα τερτίπια του Μιχάλη Λιάπη. Μόνο σε υποσαχάρια κοινωνία θα μπορούσε να εκδηλωθεί παρόμοια συμπεριφορά. Είναι όμως η μοναδική; Δυστυχώς όχι.

Πάμε να δούμε άλλη μια εξ ίσου απίστευτη ιστορία, που δεν αφορά τώρα συνταξιούχους δημόσιους άνδρες, αλλά εν ενεργεία υπουργούς και ο αναγνώστης ας βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Βασίλι Γκρόσμαν, Ζωή και πεπρωμένο, μετάφραση από τα ρωσικά: Γιώργος Μπλάνας, Γκοβόστης, 956 σελ.  

Πενήντα χρόνια μετά το θάνατο του Βασίλι Γκρόσμαν (1905-1964), η συγκλονιστική του εποποιία κυκλοφορεί επιτέλους στα ελληνικά. Από τα γερμανικά στρατόπεδα εξόντωσης στα σοβιετικά στρατόπεδα εργασίας και από τα φλεγόμενα ερείπια του Στάλινγκραντ στα ανακριτικά γραφεία της μεταπολεμικής Μόσχας, άνθρωποι ζουν, πεθαίνουν, ερωτεύονται, ελπίζουν, καταρρέουν, ενώ γύρω τους στενεύει ο κλοιός του ολοκληρωτισμού.

Για τον Καστοριάδη, η προσπάθεια να ληφθούν υπ' όψη τα περιβαλλοντικά ζητήματα πρέπει να διαμορφωθεί μέσα σε ένα πολιτικό πρόταγμα, που δεν θα εξαντλείται αποκλειστικά στην οικολογία αλλά θα την υπερβαίνει. Η παρεμβολή της οικολογικής συνιστώσας σε ένα ριζοσπαστικό δημοκρατικό πρόταγμα είναι γι’ αυτόν απολύτως αναγκαία. Ποια ήταν η θέση του θεωρητικού της αυτονομίας για την οικολογία και την πολιτική οικολογία; 

Η ζωή της Αντέλ (σσ.κείμενο για την οποία παρουσιάστηκε στο προηγούμενο τεύχος) δεν μου προκάλεσε εντύπωση τόσο για τις τολμηρές ερωτικές σκηνές –στα 2013 τα έχουμε ξεπεράσει αυτά– όσο για την επιμονή του σκηνοθέτη γύρω από σκηνές στοματικής απόλαυσης. Μακαρονάδες, στρείδια, γλυκά, τσιγάρα, δάκρυα και βλέννα από το κλάμα, κρασί, μπύρα, σωματικά υγρά ερωτικών παρτενέρ εναλλάξ έβρισκαν το δρόμο τους προς το στόμα της Αντέλ και των υπολοίπων χαρακτήρων του έργου σε βαθμό που σχεδόν δυσκολεύτηκα να το παρακολουθήσω. Με έκανε να αναρωτηθώ αν ο σκηνοθέτης είχε κάποια φροϋδική νεύρωση ή αν είχα εγώ.

Η απροσδόκητη επιτυχία της πρώτης μεγάλης εκδήλωσης που διοργάνωσε η «κίνηση των 58» στην Αθήνα, στο θέατρο Ακροπόλ, απέδειξε ότι το εγχείρημα για την ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς δεν γίνεται στο κενό. Το αίτημα της συγκέντρωσης, πραγματικό και συμβολικό, ικανοποιεί την πεποίθηση σημαντικών, κατά τη γνώμη μου, ανέκφραστων πολιτικά σήμερα κοινωνικών ομάδων ότι, στην ουσία, υπάρχει μία ανεκπροσώπητη κοινωνική πλειοψηφία που ψάχνει τρόπους να εκφραστεί. Είναι η κοινωνική πλειοψηφία που εκπροσωπεί την Ελλάδα της προόδου, που οραματίζεται μια χώρα η οποία, σε συνθήκες κοινωνικής ανάκαμψης, θα επιλέξει από μόνη της τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη. Είναι η πλειοψηφία των νουνεχών ανθρώπων που έχουν συνείδηση ότι χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη και ριζοσπαστική αναδιανομή ευκαιριών, η κρίση θα είναι συνεχώς δαμόκλειος σπάθη πάνω από τη χώρα και τους πολίτες της.  

Τρεις θέσεις για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αναφορικά με τον αποκλεισμό των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα

Τα προβλήματα σε ένα συνέδριο «εντός ορίων» για τη μειονότητα της Θράκης 

Στο τεύχος Δεκεμβρίου 2013 του Books’ Journal δημοσιεύτηκε άρθρο μου με τίτλο «Απαγορεύεται η τουρκική! Το «βαθύ κράτος» κυβερνά (ξανά;) στη Θράκη με ανοχή όλων των Ελλήνων». Στην επόμενη σελίδα, ο εκδότης Ηλίας Κανέλλης (ΗΚ) δημοσίευσε άρθρο με τίτλο «Οι απόντες είναι οι χαμένοι» που όπως ο ίδιος γράφει αποτελούσε «ασυνήθιστη για το περιοδικό μας κριτική της θέσης του» αρθρογράφου ο οποίος «διεκδικώντας το απόλυτο υποβαθμίζει το δεδομένο ότι και αυτή η μάχη, όπως όλες οι μάχες, χρειάζονται στρατηγική, παραγνωρίζει, δηλαδή, ότι η εικόνα είναι λίγο πιο πολύπλοκη από αυτή που περιγράφει.»