Το Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν χρειάζεται άλλα έργα. Χρειάζεται στρατηγική

Η δημόσια συζήτηση για το Εθνικό Σύστημα Υγείας περιστρέφεται συνήθως γύρω από τη χρηματοδότηση. Όμως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι πρόβλημα σχεδιασμού.

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό κτιριακό απόθεμα σε νοσοκομεία και κέντρα υγείας. Με στοχευμένες αναβαθμίσεις, πολλές μονάδες μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των επόμενων 30–50 ετών — ειδικά σε ένα περιβάλλον χωρίς έντονη πληθυσμιακή αύξηση.

Κι όμως, αντί να προηγηθεί ένας σοβαρός επανασχεδιασμός, προχώρησαν μαζικές ανακατασκευές.

Χωρίς να απαντηθεί πρώτα το βασικό ερώτημα:

Πού πραγματικά χρειάζονται αυτές οι υποδομές;

Ο Υγειονομικός Χάρτης που δεν επανασχεδιάστηκε ποτέ

Τα τελευταία χρόνια διατέθηκαν σημαντικοί πόροι για συντηρήσεις και ανακατασκευές νοσοκομείων και κέντρων υγείας. Όμως:

• Ο πληθυσμός των πόλεων αυξάνεται.
• Η περιφέρεια συρρικνώνεται.
• Τα χωριά χάνουν πληθυσμό.
• Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό μειώνεται.

Παρ' όλα αυτά, ανακατασκευάστηκαν πλήρως κέντρα υγείας που είχαν σχεδιαστεί για πληθυσμούς άλλων δεκαετιών — με προβλέψεις για στελέχωση που σήμερα απλώς δεν υπάρχει.

Κτίρια φτιάχτηκαν.
Προσωπικό δεν υπάρχει για να τα λειτουργήσει.
Πληθυσμός δεν υπάρχει για να τα χρησιμοποιήσει.

Αντί για εξορθολογισμό, επιλέχθηκε η διατήρηση μιας γεωγραφικής κατανομής που δεν ανταποκρίνεται πλέον στη δημογραφική πραγματικότητα.

Σε πολλές περιπτώσεις, αυτά τα κέντρα θα έπρεπε:

• είτε να έχουν περιοριστεί σε τοπικά ιατρεία πρώτης ανάγκης
• είτε να έχουν συγχωνευθεί
• είτε να έχουν κλείσει

Και οι πόροι να κατευθυνθούν σε νέα κέντρα υγείας αστικού τύπου, μέσα στις πόλεις όπου πλέον συγκεντρώνεται ο πληθυσμός.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό:

Πριν διατεθούν δισεκατομμύρια, ποιος επανεξέτασε σοβαρά τον Υγειονομικό Χάρτη της χώρας;

Κέντρο Υγείας Μεγαλόπολης.  Με την Καλαμάτα και την Τρίπολη σε απόσταση 20 λεπτών, το Κέντρο Υγείας έχει μετατραπεί σε Τοπικό Ιατρείο με ελάχιστους γιατρούς και προσωπικό.  Άξιζε η συνολική αποκατάστασή του χωρίς να διορθωθεί η κλίμακα του κτιρίου;  Χωρίς έστω να προστεθούν π.χ. χώροι για θεραπείες π.χ. αποκατάστασης – αποθεραπείας που έχει ανάγκη τόσο η Καλαμάτα όσο και η Τρίπολη; 

Χάρης Σαββίδης

Υποδομές υπάρχουν. Λειτουργικό μοντέλο δεν υπάρχει

Παράλληλα:

• Ο χρόνος νοσηλείας παραμένει υψηλός.
• Το νοσοκομείο ημέρας παραμένει υπο-αξιοποιημένο.
• Η διασύνδεση με την πρωτοβάθμια φροντίδα είναι ελλιπής.
• Οι ρόλοι δημόσιου και ιδιωτικού τομέα παραμένουν ασαφείς.

Ο ΕΟΠΥΥ ήδη αποζημιώνει μεγάλο όγκο υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα: διαγνωστικές εξετάσεις, ακτινοθεραπείες, χημειοθεραπείες, ανοσοθεραπείες, χρόνιες εξειδικευμένες πράξεις.

Στην πράξη, μεγάλο μέρος της φροντίδας παρέχεται εκτός δημοσίων νοσοκομείων — με δημόσια χρηματοδότηση.

Κι όμως, δεν έχει ξεκαθαριστεί στρατηγικά:

• Ποιες υπηρεσίες αποτελούν πυρήνα του δημόσιου συστήματος;
• Ποιες είναι αποδοτικότερο να ανατεθούν πλήρως σε ιδιωτικές δομές;
• Πού χρειάζονται κλίνες και πού όχι;

Χωρίς καθαρό διαχωρισμό ρόλων, το σύστημα παραμένει κατακερματισμένο.

Το πραγματικό όριο: ανθρώπινο δυναμικό

Το ΕΣΥ δεν έχει άπειρους πόρους.

Έχει:

• περιορισμένο αριθμό ιατρών
• σοβαρές ελλείψεις νοσηλευτών
• δυσκολία συντήρησης των υπαρχουσών εγκαταστάσεων.

Δεν μπορεί να διατηρεί παντού τα πάντα.

Και δεν μπορεί να επενδύει σε κτίρια χωρίς να επενδύει στο μοντέλο λειτουργίας.

Η σκληρή αλήθεια

Η μεταρρύθμιση του Εθνικού Συστήματος Υγείας δεν θα έρθει με περισσότερα τετραγωνικά μέτρα. Θα έρθει μόνο αν:

1. Επανασχεδιαστεί ο Υγειονομικός Χάρτης με βάση τα σημερινά και μελλοντικά δημογραφικά δεδομένα.
2. Μειωθεί ο χρόνος νοσηλείας μέσω οργανωτικών παρεμβάσεων.
3. Αναπτυχθεί συστηματικά το νοσοκομείο ημέρας.
4. Καθοριστεί με σαφήνεια ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα.
5. Σταματήσει η λογική «ανακαινίζουμε ό,τι υπάρχει» χωρίς αξιολόγηση σκοπιμότητας.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ένα μεγαλύτερο σύστημα υγείας.

Χρειάζεται ένα μικρότερο, ευέλικτο, ορθολογικά κατανεμημένο και στρατηγικά σχεδιασμένο σύστημα υγείας.

Και αυτό προϋποθέτει κάτι απλό αλλά πολιτικά δύσκολο: να αποφασίσουμε τι πραγματικά θέλουμε να λειτουργεί και πού.