Πολιτική

Μακάριος Δρουσιώτης, Έγκλημα στο Κραν Μοντανά. Πώς και γιατί η Συμμορία ματαίωσε τη λύση του Κυπριακού. Διαφθορά, ανικανότητα και ξένες εξαρτήσεις, Αλφάδι, Λευκωσία 2021, 440 σελ.

Το σίριαλ της διαρροής εγγράφων του Κραν Μοντανά στην εφημερίδα της Κύπρου Φιλελεύθερος έχει έναν και μοναδικό στόχο: να στηρίξει το αφήγημα Αναστασιάδη αναφορικά με τη ματαίωση της λύσης στην ιστορική αυτή διάσκεψη. Μου θυμίζει αυτή η μεθόδευση την προσωπική επιστολή που μου έστειλε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, με ημερομηνία 11 Αυγούστου 2017, στην οποία, με την ίδια επιλεκτική παράθεση εγγράφων, προσπαθούσε να βγει «κούπα άπαννη» από την κρίση. (Ταυτόσημη επιστολή έστειλε και σε όσους άλλους τον στήριξαν δημόσια, στις προεδρικές του 2013,  ως τον ηγέτη της λύσης.) Έδωσα κατ’ ιδίαν απάντηση στον Πρόεδρο. Ωστόσο, την εκτίμησή μου για τα γεγονότα, των οποίων είχα πλήρη γνώση, τη διατύπωσα δημόσια με άρθρα μου στον Τύπο.

Nikolaus Blome, Angela Merkel. Die Zauder-Künstlerin, Pantheon Verlag, Muenchen 2013, 206 σελ.

Ralf Georg Reuth, Guenther Lachmann,Das erste Leben der Angela M., Piper Verlag, Muenchen 2013, 336 σελ.

Stefan Kornelius, Angela Merkel: Die Kanzlerin und ihre Welt, Hoffman und Campe, Hamburg 2013, 283 σελ.

Gertrud Hoehler, Die Patin. Wie Angela Merkel Deutschland umbaut, Orell Fuessli Verlag, Zuerich 2012, 296 σελ.

Evelyn Roll, Die Erste. Angela Merkels Weg zur Macht, Reinbeck,Hamburg 2005, 396 σελ.

Από το Τεμπλίν της Ανατολικής Γερμανίας μέχρι την καγκελαρία της ενωμένης και ισχυρής Γερμανίας του 21ου αιώνα μεσολάβησαν πολλές περιπέτειες. Πώς η κόρη λουθηρανού ιερωμένου έφτασε να καθορίζει τη μοίρα της ενιαίας Ευρώπης; Ποια ήταν η στρατηγική της, πώς καθορίστηκαν σημαντικές επιλογές της από τα λάθη της; Το booksjournal.gr αναδημοσιεύει την κριτική του Τάσου Τέλλογλου για πέντε βιογραφίες της Μέρκελ (οι τέσσερις είχαν εκδοθεί εν όψει των γερμανικών εκλογών του 2013), που φωτίζουν πολλές όψεις της πολιτικής της ταυτότητας. Απουσιάζει, όπως είναι ευνόητο, η κορύφωση της ελληνικής κρίσης και η στάση της στα γεγονότα του 2015, όταν η Ελλάδα κινδύνευσε να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση - μια νέα βιογραφία (Kati Marton, Η καγκελάριος), που θα κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός στις 20 Οκτωβρίου, περιέχει και τo «ελληνικό επεισόδιο» της διαδρομής της. [TBJ]

T. J. Clark – Alberto Toscano, H αριστερά ως τραγωδίa, μετάφραση από τα αγγλικά: Γιώργος Καράμπελας, Ηριδανός, Αθήνα 2020, 90 σελ.

 Γιώργος Ν. Πολίτης, Εξουσιαστική αριστερά και η κρυφή γοητεία της ανοησίας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2019, 315 σελ.

Δύο πρόσφατες εκδόσεις (ανα)τέμνουν τα μείζονα ζητήματα της αριστεράς, ως ιδεολογία και πολιτική, και προσδιορίζουν με ενάργεια τον εκφυλισμό ενός κινήματος, οι καλύτερες προθέσεις του οποίου « οδήγησαν στην κόλαση». Καλές προθέσεις επικαλούνταν και οι εκπρόσωποι της ελληνικής εκδοχής «αριστερής κυβερνησιμότητας».

Abhijit V. Banerjee - Esther Duflo, Καλά Οικονομικά για Δύσκολους Καιρούς. Καλύτερες απαντήσεις στα μεγαλύτερα προβλήματά μας, επιμέλεια – πρόλογος: Κώστας Αναγνωστόπουλος, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2021

«Οι ιδέες είναι ισχυρές. Οι ιδέες κινούν την αλλαγή. Τα καλά οικονομικά από μόνα τους δεν μπορούν να μας σώσουν. Αλλά χωρίς αυτά, είμαστε καταδικασμένοι να επαναλαμβάνουμε τα λάθη του χθες. Η άγνοια, η διαίσθηση, η ιδεολογία και η αδράνεια συνδυάζονται για να μας δώσουν απαντήσεις που μοιάζουν αληθοφανείς, υπόσχονται πολλά, και τελικά μας προδίδουν». Σε τι συνίσταται η μέθοδος των καθηγητών Μπάνερτζι και Ντουφλό, που κέρδισαν Νόμπελ Οικονομίας το 2019; Το κείμενο  είναι ο πρόλογος της έκδοσης, που ήδη κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία. [ΤΒJ]

Τάσος Γιαννίτσης, Ασφαλιστικό, Ανάπτυξη, Μακροοικονομία. Οι κρίσιμες διασυνδέσεις, Πατάκη, Αθήνα 2020, 206 σελ. 

Το ασφαλιστικό συνέβαλε καθοριστικά στην κρίση. Αλλά όσο παραμένει δέσμιο του πελατειακού συστήματος που επιμένει, οφείλουμε να το αντιμετωπίζουμε ως πρόβλημα προς λύση. Ποιες είναι όμως σήμερα οι μεταρρυθμιστικές λύσεις ενός προβλήματος με πολλές παθογένειες; Στο νέο βιβλίο του, ο Τάσος Γιαννίτσης προσπαθεί να είναι δίκαιος – έστω και αν, ακόμα μια φορά, γίνεται δυσάρεστος. [ΤΒJ]

Mark Lilla, Κάποτε φιλελεύθερος, και πάλι φιλελεύθερος. Περί της πολιτικής των ταυτοτήτων, μετάφραση: Ελένη Κοτσυφού, επιμέλεια: Κώστας Π. Αναγνωστόπουλος, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2018, 176 σελ.

Ο φιλελευθερισμός έχει μετατραπεί από κινηματική ιδέα σε ιδεολογία των κινημάτων, εστιάζοντας σχεδόν εμμονικά στην πολιτική των ταυτοτήτων, κατακερματίζοντας την κοινωνική του βάση σε ισχνές ατομοκεντρικές συλλογικότητες, συχνά αποκομμένες η μία από την άλλη, και τελικά αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο για τους νεοσυντηρητικούς. Ο καθηγητής Μαρκ Λίλλα περιγράφει τη συντηρητική αντεπανάσταση και τα τακτικά λάθη του φιλελευθερισμού, που συμβάλλουν στην αποπολιτικοποίηση, τον κοινωνικό κατακερματισμό και την αδυναμία συσπείρωσης της κοινωνίας των πολιτών. [TBJ]

Γιάννης Σταυρακάκης, Λαϊκισμός: Μύθοι, στερεότυπα και αναπροσανατολισμοί, Εκδόσεις ΕΑΠ, Αθήνα 2019, 108 σελ.

Στο βιβλίο αναπτύσσεται η άποψη ότι ο λαϊκισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο, το οποίο δεν μπορεί να ιδωθεί μόνο από τη σκοπιά του αντιλαϊκισμού που του δίνει a priori αρνητικό πρόσημο. Σύμφωνα με τον καθηγητή πολιτικών επιστημών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Γιάννη Σταυρακάκη, ο λαϊκισμός είναι αναπόφευκτη συνιστώσα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και σχετίζεται με την ανάγκη αποκατάστασης της λαϊκής κυριαρχίας και της υπεράσπισης των συμφερόντων του λαού, οπότε per se δεν είναι ούτε κακός ούτε καλός. Ωστόσο, παραλείπεται να γίνει αναφορά σε ένα βασικό χαρακτηριστικό του λαϊκισμού, την απλούστευση που οδηγεί στη χειραγώγηση και όχι την ανύψωση του λαού. Η απλουστευτική αυτή λογική γίνεται φανερή από διάφορες γλωσσικές επιλογές που απαντούν συχνά στο λαϊκιστικό λόγο.

Πριν από μερικές μέρες κυκλοφόρησε από το Επίκεντρο ένα βιβλίο αφιερωμένο στο συμβάν της Μαρφίν: 05.05.2010. Ταυτότητες και συναισθήματα της πολιτικής βίας στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, σε επιμέλεια τριών γνωστών πολιτικών επιστημόνων (Βασίλης Βαμβακάς, Τριαντάφυλλος Καρατράντος, Παναγής Παναγιωτόπουλος), που όλοι είναι στενοί συνεργάτες του Books’ Journal.

Χρήστος Λ. Ροζάκης, Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις και το Δίκαιο της Θάλασσας, Πόλις, Αθήνα 2021, 174 σελ.

Όσο κι αν ακούγεται οξύμωρο, οι μειλίχιες θέσεις του Ροζάκη, που καταγράφονται στο νέο βιβλίο του, είναι αφεαυτές «αιχμηρές», υπό την έννοια ότι δεν είναι ουδέτερες. Προσφέρουν δε μία, σε μεγάλο βαθμό, ολοκληρωμένη και συνεκτική θέση ως προς το τι δικαιούται η χώρα μας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, τι πρέπει να διεκδικήσει και πώς μπορεί να επιδιώξει βέλτιστα να κατοχυρώσει νομικά ό,τι διεκδικήσει. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εις βάθος, χωρίς εντυπωσιασμούς και κορώνες.

Μακάριος Δρουσιώτης, Η Συμμορία. To διεφθαρμένο σύστημα εξουσίας στην Κύπρο. Το κούρεμα και η διαπλοκή πολιτικών και δικηγόρων, Αλφάδι, Λευκωσία 2020, 300 σελ. (Το βιβλίο είναι διαθέσιμο online στο: www.makarios.eu)

Το νέο βιβλίο του ερευνητή δημοσιογράφου Μακάριου Δρουσιώτη είναι το χρονικό της περιόδου της δεινής οικονομικής κρίσης στην Κύπρο που κορυφώθηκε το 2013, με το «κούρεμα» των τραπεζικών καταθέσεων. Η έρευνα του Δρουσιώτη τον οδηγεί στον ίδιο τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καταγγέλλεται διαπλοκή με ρώσους ολιγάρχες και ξένα συμφέροντα και, σε όλη την πυραμίδα της πολιτικής ηγεσίας, φωτογραφίζεται ένα διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα ανίκανο να αντιληφθεί, πόσο μάλλον να διαχειριστεί τις δραματικές συνθήκες των ημερών και τους κινδύνους που απειλούσαν τη χώρα. [ΤΒJ]

Mariana Mazzucato, Η Αξία των Πάντων. Δημιουργία και εξόρυξη αξίας στην παγκόσμια οικονομία, μετάφραση από τα αγγλικά: Ελένη Κοτσυφού, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2020 (υπό έκδοση)

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές βρισκόμαστε ακόμη στο επίκεντρο μιας υγειονομικής κρίσης που πυροδοτεί μια μεγάλη οικονομική κρίση. Σε σειρά άρθρων στον Τύπο, η Μαζουκάτο επιμένει ότι δεν πρέπει να επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος, ότι τώρα είναι η ευκαιρία να κάνουμε τον καπιταλισμό διαφορετικά. Η δημοφιλής οικονομολόγος Μαριάνα Μαζουκάτο αναζητεί ό,τι προσθέτει αξία στην κοινωνία.*

Bob Woodward, Fear: Trump in the White House, Simon & Schuster, 2018, 448 σελ. 

Το σοκαριστικά αποκαλυπτικό βιβλίο του καταξιωμένου δημοσιογράφου Μπομπ Γούντγουορντ αποτελεί ίσως μια προειδοποίηση για το τι μπορεί να περιμένει ο κόσμος αν ο Ντόναλντ Τραμπ κερδίσει τον Τζο Μπάιντεν στις ερχόμενες αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου και παραμείνει στον Λευκό Οίκο για δεύτερη θητεία.

Πέτρος Παπασαραντόπουλος, Η υπονόμευση της Δημοκρατίας 2015-2019, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2020, 424 σελ.

Κείμενα που στην εποχή τους ήσαν πολεμικά αλλά σήμερα είναι πρωτίστως κείμενα θεωρητικής-πολιτικής ανάλυσης και τεκμηρίωσης, συγκεντρωμένα σε έναν τόμο ολοκληρώνουν την αποτίμηση του πολιτικού κλίματος της ταραγμένης δεκαετίας 2010-2019. Ο πρόλογος στο νέο βιβλίο του Πέτρου Παπασαραντόπουλου, Η υπονόμευση της Δημοκρατίας 2015-2019.

Henri Tincq, La grande peur des Catholiques de France, Grasset, Paris 2018, 208 σελ.

Ο θάνατος, στις 29 Μαρτίου 2020, του γάλλου δημοσιογράφου και διανοουμένου Henri Tincq, σε ηλικία 74 ετών, από κορωνοϊό, άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό στον χώρο της γαλλόφωνης θρησκευτικής δημοσιογραφίας. Εκτός από μάχιμος αρθρογράφος και αργότερα διευθυντής της σχετικής θεματολογίας σε έντυπα μαζικής κυκλοφορίας όπως ο Monde αλλά και συνεισφέρων σε πιο εξειδικευμένα έντυπα και ιστολόγια, ο εκλιπών υπήρξε και συγγραφέας αρκετών βιβλίων σχετικών με τις εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών στους κόλπους του Γαλλικού Καθολικισμού ιδωμένων υπό ένα κοινωνιολογικό και προοδευτικό πρίσμα.

Σωτήρη Βαλντέν, Δικτατορία και αντίσταση, 1967-1974. Προσωπική μαρτυρία, Θεμέλιο, Αθήνα 2018, 480 σελ.

Το βιβλίο του Σωτήρη Βαλντέν για την αντίσταση στη δικτατορία, που χαρτογραφεί τις αντιστασιακές ομάδες της εποχής, φωτίζει τα ιδεολογικά και τα πολιτικά χαρακτηριστικά τους και καταγράφει τις προσωπικότητες που ριψοκινδύνευσαν απέναντι σε μια αστυνομοκρατούμενη πολιτεία, γίνεται αφορμή για έναν πολύ επίκαιρο απολογισμό. Το ΚΚΕ εσωτερικού και ο Ρήγας Φεραίος, που αντιστάθηκαν στη χούντα και, τη μεταπολίτευση, διεκδίκησαν ρόλο στο δημοκρατικό μέλλον της χώρας, συνέβαλαν στο ιδεολογικοπολιτικό αμάλγαμα του ΣΥΡΙΖΑ – μαζί με πρώην μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, και άλλες δυνάμεις. Πόσο όμως συνέβαλε η κομμουνιστική Αριστερά της μεταπολίτευσης στις ιδέες και στις πρακτικές με τις οποίες κυβερνά η σημερινή κυβερνώσα Αριστερά; Οι απαντήσεις δεν είναι πάντα αναμενόμενες. Ολόκληρο το κείμενο του καθηγητή Νϊκου Αλιβιζάτου που προκάλεσε εκτεταμένες συζητήσεις, αναδημοσίευση από το Books' Journal 90. [TBJ]