Λογοτεχνία

Αντρέι Μπίτοφ, Οίκος Πούσκιν, μετάφραση από τα ρωσικά: Βιργινία Γαλανοπούλου, Gutenberg, Αθήνα 2025, 767 σελ.

Ένα διαμάντι της ρωσικής λογοτεχνίας, τον Οίκο Πούσκιν του Αντρέι Μπίτοφ, έχουμε επιτέλους στα ελληνικά, σε εξαιρετική μετάφραση της Βιργινίας Γαλανοπούλου. Το βιβλίο του Μπίτοφ, ένα απ’ τα βασικά έργα της μεταμοντέρνας ρωσικής λογοτεχνίας, είχε ολοκληρωθεί το 1971, αλλά στάθηκε αδύνατο να εκδοθεί στη Σοβιετική Ένωση. Πρωτοεκδόθηκε τελικά στην Αμερική το 1978 και μόλις το 1987 στη Ρωσία.

Patrick Modiano, Η χορεύτρια, μετάφραση από τα γαλλικά: Αχιλλέας Κυριακίδης, Πόλις, Αθήνα 2025, 112 σελ.

Μια χορεύτρια ξεφεύγει από το κοινωνικό περιθώριο χάρη στην τέχνη της. Όπως ο αφηγητής της ιστορίας της, ο Πατρίκ Μοντιανό, χρησιμοποιεί τη γραφή ως σανίδα σωτηρίας, ως όχημα για την κατάδυση στο παρελθόν και την κατανόηση του εαυτού του και της έως τώρα πορείας του, για να βάλει σε τάξη τις μνήμες από το παρελθόν και να αντιμετωπίσει το παρόν του: βρίσκει μια τέχνη γιατί, όπως ο χορός, το γράψιμο επίσης είναι μια «τέχνη που σου επιτρέπει να επιβιώσεις».

Charmian Clift, Το τραγούδι της γοργόνας, μετάφραση από τα αγγλικά: Φωτεινή Πίπη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2022, 368 σελ.

Charmian Clift, Καθάρισέ μου έναν λωτό, μετάφραση από τα αγγλικά: Φωτεινή Πίπη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2023, 352 σελ.

Πετυχημένοι αυστραλοί δημοσιογράφοι, έρχονται στην Ευρώπη επειδή η Αυστραλία δεν τους χωράει – και επειδή θέλουν να ζήσουν επαγγελματικά όχι από τη δημοσιογραφία αλλά από το λογοτεχνικό γράψιμο. Πρώτα στο Λονδίνο, μετά στην Ελάδα – στην Κάλυμνο και για πολύ καιρό στην Ύδρα, τα χρόνια που το νησί του Αργοσαρωνικού προσελκύει ξένους καλλιτέχνες και, γενικώς, μια χρυσή μποεμία. Τι έμεινε απ’ όλα αυτά; Σίγουρα, κάποια ωραία βιβλία, στην αιχμή του μύθου και της απομυθοποίησης – δυο από τα οποία, της Τσάρμιαν Κλιφτ, κυκλοφορούν και στα ελληνικά. [ΤΒJ]

Η Ανθούλα Σταθοπούλου-Βαφοπούλου (1909-1935), σύζυγος του Γιώργου Βαφόπουλου, ήταν μια ανήσυχη και γοητευτική προσωπικότητα της προπολεμικής Θεσσαλονίκης. Έζησε μια σύντομη αλλά ταραχώδη ζωή, δοκίμασε και δοκιμάστηκε στην ποίηση, το διήγημα και το θέατρο και πέθανε από φυματίωση στα 26 της χρόνια. Από τη λήθη του χρόνου την ανέσυρε η Έλενα Χουζούρη, με τη βοήθεια των καταγραφών του συζύγου της αλλά, κυρίως, με την ανάσυρση και την επικαιροποίηση του ποιητικού και γενικότερα του συγγραφικού της έργου. Έχει πολλά να πει στον σύγχρονο αναγνώστη. [ΤΒJ]

Κωνσταντία Σωτηρίου, Η Κεφαλή του Τσάτσγουερθ. Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2025, 142 σελ.

Γυναίκες στη σημερινή Κύπρο. Γυναίκες που αφηγούνται και γυναίκες που βρίσκονται στο κέντρο της αφήγησης. Μια ηλικιωμένη ψάχνει την επαφή με θρύλους της παράδοσης και την παραμυθία στον μαγικό ρεαλισμό. Μια άλλη γυναίκα, αναμετριέται με μια κοινωνία βυθισμένη στις ενοχές, με το φύλο της που είναι αντικείμενο στερήσεων, καταπίεσης, ακόμα και δολοφονικής βίας. Η Κωνσταντία Σωτηρίου κινεί το νέο της μυθιστόρημα στο υπόστρωμα των αντιθέσεων της σύγχρονης Κύπρου για να αναδείξει τη στέρηση – και την κατάληξη της ζωής σε μια βαλίτσα. Σε μια βαλίτσα βρέθηκαν πρόσφατα επτά δολοφονημένες μετανάστριες στο βάθος της Κόκκινης Λίμνης, πλάι στα αφιλόξενα εγγλέζικα μεταλλεία. Σε μια βαλίτσα βάζει η αφηγήτρια τα λιγοστά της υπάρχοντα πριν πάει οριστικά στο γηροκομείο. Πώς μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος σε έναν κόσμο χωρίς θεό; [ΤΒJ]

Αναστάσης Σιχλιμίρης, Περισσότερο από ψέμα. Διηγήματα, Μπαρτζουλιάνος, Αθήνα 2025, 162 σελ.

Δεκαεννιά μικρές ιστορίες περιέχει το νέο βιβλίο του Αναστάση Σιχλιμίρη, δείγματα μιας εξέλιξης προς πιο ποιητική, λιτή και αιρετική γραφή. Ο λογοτεχνικός κόσμος του, πάντως, είναι μια αλληγορική μικρογραφία της ανθρώπινης κοινωνίας σε στιγμές κρίσης, ενώ οι συνδέσεις και οι συγγένειες με την όποια πραγματικότητα γίνονται αναπόφευκτα επιλεκτικά, εκλεκτικά και κατά βούληση. Το μυστήριο, ωστόσο, παραμένει: τι μπορεί να είναι «περισσότερο από ψέμα»;  

Γιάννης Παπαθεοδώρου, Άγραφες ιστορίες. Για τις Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Τσίρκα, Άγρα, Αθήνα 2024, 296 σελ.

«Γραφειοκράτες» διανοούμενοι και πρακτικές λογοκρισίας, «χαμένες φωνές» των νεκρών συντρόφων, αναπαραστάσεις «σιωπηρών ιθαγενών»: ο Γιάννης Παπαθεοδώρου ανασυνθέτει τρεις άγραφες ιστορίες για τις Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Τσίρκα και τοποθετεί την τριλογία στο διεθνές πλαίσιο της εποχής, στο πλαίσιο της λογοτεχνίας του Ψυχρού Πολέμου.

Αμάντα Μιχαλοπούλου, Το μακρύ ταξίδι της μίας μέσα στην άλλη. Μυθιστόρημα, Πατάκη, Αθήνα 2025, 400 σελ.

Ένα μυθιστόρημα για μια γυναίκα που, γύρω στα πενήντα, πρέπει να αντιμετωπίσει πριν απ’ όλα βιολογικά το πέρασμα του χρόνου: να αντιμετωπίσει, δηλαδή, την εμμηνόπαυση. Το νέο μυθιστόρημα της Αμάντας Μιχαλοπούλου, όμως, δεν είναι γι’ αυτή. Το αντίθετο. Είναι μια ευκαιρία για τη γυναίκα να ανασυγκροτηθεί. Να κάνει τον απολογισμό της. Να διορθώσει, αν κρίνει, την πορεία της. Και να προχωρήσει. Ένα πολυφωνικό, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που πραγματεύεται τον «Μύθο-Οικογένεια» [TBJ]

Νίκος Καζαντζάκης, Ταξιδεύοντας. Ισπανία, εισαγωγή - επίμετρο: Μαίρη Μικέ, πρόλογος: Peter Bien, Διόπτρα, Αθήνα 2025, 272 σελ. 

Το Ταξιδεύοντας. Ισπανία, ένα από τα ωραιότερα ταξιδιωτικά βιβλία του Νίκου Καζαντζάκη, επιστρέφει στα βιβλιοπωλεία σε μια νέα, καλαίσθητη, έκδοση της Διόπτρας, με μεστό πρόλογο του Peter Bien («Ο Καζαντζάκης ως ταξιδιωτικός συγγραφέας») και δύο εξαιρετικά κείμενα της Μαίρης Μικέ: «Ταξιδεύοντας Ισπανία. Δοκιμασία και αναζήτηση του τόπου και του εαυτού» (εισαγωγή), «Tαξιδεύοντας στην Ισπανία. Με την πετροκαλαμήθρα στραμμένη στον 21ο αιώνα» (επίμετρο).

Γκυστάβ Φλωμπέρ, Η αισθηματική αγωγή, μετάφραση από τα γαλλικά: Παναγιώτης Μουλλάς, Οδυσσέας, Αθήνα 2013, 544 σελ.

Γκιστάβ Φλομπέρ, Η αισθηματική αγωγή, μετάφραση από τα γαλλικά: Αριστέα Κομνηνέλλη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2021, 632 σελ.

Με εργαλεία του, ως συνήθως, την κοινότοπη πλευρά της ζωής, ο Γκυστάβ Φλωμπέρ, σε αυτό το μυθιστόρημά του του 1869, περιγράφει τις ερωτικές περιπέτειες ενός νεαρού άνδρα την περίοδο της επανάστασης του 1848, μιας ταραγμένης εποχής για τη Γαλλία. Σε μια εποχή βαθιάς κοινωνικής αλλαγής, όπως παρατηρούσε ο Παναγιώτης Μουλάς, «ο Φλωμπέρ επισημαίνει την αδράνεια, διαπιστώνει τη χρεοκοπία, εικονογραφεί τη διάλυση προσώπων και ιδεών, απομυθοποιεί τις αυταπάτες του και τις αυταπάτες τις γενιάς του». [ΤΒJ]

Ντάνιελ Κέλμαν, Ασπρόμαυρο. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γερμανικά: Κώστας Κοσμάς, Καστανιώτη, Αθήνα 2025, 418 σελ. 

Η πολυτάραχη σταδιοδρομία ενός σημαντικού σκηνοθέτη της ιστορίας, ένας προικισμένος συγγραφέας που δεν ξέρει πότε να σταματήσει να αυθαιρετεί και μια προβληματική μετάφραση.

László Krasznahorkai,  Το τανγκό του Σατανά. Νουβέλα, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2018, 432 σελ.

László Krasznahorkai, Η μελαγχολία της αντίστασης. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2016, 416 σελ.

László Krasznahorkai, Πόλεμος και πόλεμος, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2015, 376 σελ.

23 χρόνια μετά τη βράβευση με το Νόμπελ ενός εκπροσώπου της στρατοπεδικής λογοτεχνίας, του υπέροχου Ίμρε Κέρτες, το βραβείο απονέμεται εκ νέου σε έναν άλλο εκπρόσωπο της μεγάλης παράδοσης της ουγγρικής μυθοπλασίας και της μοναχικής αυτής γλώσσας: τον Λάσλο Κρασναχορκάι. Η γραφή του είναι δύσκολη, μακροπερίοδη και πολύσημη. Αλλά εμμένοντας στη λεπτομέρεια, στον εσωτερικό ρυθμό και στον αναπαλμό της πρότασης, στις πολυσημίες και στα ρητορικά σχήματα, στα υφέρποντα ερωτήματα, κατασκευάζει ένα προσωπικό ύφος, μέσω του οποίου αναδεικνύει τα σκοτεινά και ζοφερά θέματά του.

Το «σπίτι» στη συλλογή διηγημάτων Το κουμπί της Τασούλας Τσιλιμένη^[1]: Θεματικές πτυχές και διαστάσεις

Τασούλα Τσιλιμένη, Το κουμπί και άλλες ιστορίες, Καστανιώτη, Αθήνα 2017, 122 σελ.

To 2017 κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων της Τασούλας Τσιλιμένη, Το κουμπί και άλλες ιστορίες από τις εκδόσεις Καστανιώτη.^[2] Μία συλλογή από δεκατρία σύντομα κείμενα, που έχουν χαρακτηριστεί από την κριτική και ως ιστορίες βραχείας φόρμας.^[3]

Χόρχε Κομενσάλ, Οι μεταλλάξεις, μετάφραση από τα ισπανικά: Χριστίνα Φιλήμονος, Carnivora, Αθήνα 2025, 200 σελ.

Δικηγόρος, κοντεύει τα πενήντα και διαγιγνώσκεται με «κάτι» στη γλώσσα. Δεν είναι κάτι αμελητέο. Είναι καρκίνος. Για να σωθεί, δηλαδή για να πάρει παράταση, πρέπει να ακρωτηριαστεί. Να αλλάξει συνολικά τη ζωή του, με τις βεβαιότητες να έχουν καταρρεύσει και με την τάξη μιας ρυθμισμένης καθημερινότητας να έχει δώσει τη θέση της στη διαταραχή και στο χάος της. Ο Μεξικανός Χόρχε Κομενσάλ μιλάει ωμά – κι Οι μεταλλάξεις είναι μόλις το πρώτο του βιβλίο. [ΤΒJ]

László Krasznahorkai,  Το τανγκό του Σατανά. Νουβέλα, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2018, 432 σελ.

László Krasznahorkai, Η μελαγχολία της αντίστασης. Μυθιστόρημα, μετάφραση από τα γαλλικά: Ιωάννα Αβραμίδου (πρωτότυπη γλώσσα: ουγγρικά), Πόλις, Αθήνα 2016, 416 σελ. 

Το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας για το 2015 δεν εξέπληξε ιδιαίτερα όταν ανακοινώθηκε ότι πήγε στον Λάσλο Κρασναχορκάι. Ο ούγγρος συγγραφέας (που γράφει στα ουγγρικά και, κάποιες φορές, στα γερμανικά) και συνεργάτης του κινηματογραφιστή Μπέλα Ταρ είχε προλάβει να γίνει διάσημος στην Ευρώπη, ως ανατόμος της ήττας του κόσμου. Σκοτεινός, περίτεχνα πρωτότυπος και, ναι, δύσκολος, ο Κρασναχορκάι, σε βουτάει στον ηττημένο αυτό κόσμο, στις λακκούβες του και την βρώμικη υγρασία του, σε δωμάτια με τοξική κάπνα, από το πρώτο αξιοσημείωτο έργο του, το Τανγκό του Σατανά, που κυκλοφόιρησε λίγα χρόνια πριν αγγίξει την κορυφή του με τη Μελαγχολία της αντίστασης. Ποιος είναι ο Λάσλο Κρασναχορκάι; [TBJ]