Χ. 27/3/2020. Κλεισμένος εδώ στο σπίτι ανατρέχω στην παρελθούσα ζωή μου, μεταξύ άλλων σκέφτομαι παρόμοιες καταστάσεις που συνέβησαν στους γονείς μου ή στα σχετικά παιδικά μου διαβάσματα.
Στήλες
ΙΧ, 29/3/2020. Ένας φίλος γιατρός και συνεργάτης του Books Journal, ο Γιώργος Ζώταλης, μοιράστηκε μαζί μου σκέψεις που του προκλήθηκαν για την πανδημία, από την ανάγνωση ενός άρθρου της Susan Sontag, “Disease as a political metaphor”, που είχε δημοσιευτεί στο New York Review of Books (τεύχος της 23ης Φεβρουαρίου 1978).
VIII. 25/3.2020. Μα υπάρχει και ο άλλος ηρωισμός, ο συνειδητός, αυτός που είναι καμωμένος από λόγο και από θέληση. Αυτόν θα μπορούσαμε να τον ορίσουμε απλά σαν επιβολή της προσταγής του καθήκοντος πάνω στην σάρκα. Σ’ αυτόν απαντούμε τη θέληση της θυσίας του ατόμου για την ομάδα, της ύλης για την ιδέα· εκδηλώνεται όχι μόνον σε έργα πολέμου, αλλά και στα έργα ειρήνης, και στις πιο καθημερινές ασχολίες. Κ.Θ. Δημαράς
VIII, 24/3/2020 «Μα, τι είναι αυτό;», «έχω ξαναζήσει στα εβδομήντα τέσσερα χρόνια της ζωής μου κάτι τέτοιο;», «μου έχει διηγηθεί κανείς μια παρόμοια κατάσταση;» Όλα αλλάζουν, οι βεβαιότητες χάνονται. Σε τι συνίσταται το σκοτεινό καινούργιο που ψηλαφείται δύσκολα;
VIΙ. 23/3/2020. Ας συμφιλιωθούμε με την παραμονή στο σπίτι κάνοντας ελεύθερα ό,τι μας αρέσει. Αυτό προκύπτει από τη συνομιλία μας με τον Μίλτο Λειβαδίτη, ομότιμο καθηγητή Κοινωνικής Ψυχιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης που ακολουθεί.
VI. 22/3/2020. Χαρούμενες φωνές, μουσικές, γέλια, κραυγές ευφροσύνης ακούγονται, απέναντι από το μικρό πάρκο, το Άλσος Πολυγώνου, που ανήκει στη δικαιοδοσία του Δήμου Αθηναίων. Είναι 8 το απόγευμα, Σάββατο 21/3.
V. 21/3/2020. Τον έριξαν οι Αμερικάνοι γιατί δεν τους βγαίνει ο εμπορικός πόλεμος, τον έριξαν οι Κινέζοι κι έφαγαν και κάποιους δικούς τους για ξεκάρφωμα. Τον έριξαν οι Εγγλέζοι, δεν παίρνουν μέτρα γιατί έχουν το εμβόλιο. Δεν σου τα ’λεγα εγώ, να, οι Αμερικάνοι βρήκαν το εμβόλιο, σιγά – το είχαν… (Περίεργο, συνειδητοποιώ ότι δεν άκουσα ακόμη τίποτα για Εβραίους!) Τον έριξαν… κάποιοι, πού να ξέρω εγώ τα σκοτεινά κέντρα, τόσους αιώνες έτρωγαν νυχτερίδες οι Κινέζοι και κανείς δεν έπαθε τίποτε.
IV. 20/3/2020. Από μέλη της επιστημονικής κοινότητας αλλά και από απλούς πολίτες -οι οποίοι σημειωτέον δείχνουν εκπληκτική εμπιστοσύνη στη γενική στρατηγική αντιμετώπισης της επιδημίας, ιδιαίτερα στις συγκεκριμένες υγειονομικές αρχές και στον καθηγητή Σωτήρη Τσιόδρα- η μόνη κριτική που έχει γίνει αφορά τη μη γενικευμένη προσυμπτωματική ανίχνευση (Screening) στην κοινότητα, κατά το υπόδειγμα της Νότιας Κορέας. Το επιχείρημα είναι ότι θα εντοπισθούν πρόωρα και έγκαιρα οι προσβεβλημένοι και θα μπουν σε καραντίνα. Ο κ. Τσιόδρας απάντησε στην προχθεσινή του ενημέρωση. Νομίζω ότι μερικές σκέψεις γύρω από το θέμα μπορούν να γίνουν:
ΙΙΙ. 19/3/2020. Τη μόνη έξοδο από το σπίτι που είχα διατηρήσει ήταν η βόλτα στο απέναντι πάρκο με το σκύλο μου τον Νάιτ το ξημέρωμα, 6.15 με 7.15. Σήμερα όμως ο σκύλος έκανε κάτι περίεργο. Βρήκε ανθρώπινα κόπρανα σχετικά πρόσφατα (το πάρκο χρησιμοποιείται μαζικά από τους οδηγούς ταξί ως υπαίθριο WC) και πριν προλάβω ν’ αντιδράσω κυλίστηκε επάνω τους, όπως κάνουν χαρούμενοι έφηβοι την άνοιξη όταν βρεθούν σε χωράφι με μαργαρίτες. Ευτυχώς φορούσα γάντια μιας χρήσης και τον έδεσα και τον οδήγησα σπίτι. Στην αυλή έγινε με το λάστιχο και το βετέξ το πρώτο καθάρισμά του και μετά ολικό μπάνιο με ζεστό νερό. Ακολούθησε και απολύμανση.
ΙΙ. 18/3/2020. Η πληγωμένη από τη δεκάχρονη κρίση χώρα μας μπήκε σε μια καινούργια απρόβλεπτη και βαριά περιπέτεια. Η εξέλιξη της οποίας θα είναι από πολλές πλευρές άσχημη, αλλά το πόσο άσχημη θα εξαρτηθεί από εμάς τους πολίτες, ως οργανωμένη κοινωνία αλλά και από τον καθένα μας ατομικά. Η νηφαλιότητα, η τήρηση των κανόνων, η κριτική αποδοχή των αποφάσεων των αρχών αλλά και η αλληλεγγύη θα είναι οι παράμετροι που θα παίξουν ρόλο με δεδομένο το τεχνολογικό επίπεδο των υποδομών και τη δυνατότητα του υγειονομικού δυναμικού της χώρας.
Ι. 17/3/2020. Η ανακοίνωση της πολιτικής του Ηνωμένου Βασιλείου για την άμυνα απέναντι στον κορωνοϊό έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία. Πολλοί σκέφτηκαν ότι ο Τζόνσον είναι άκαρδος, αναίσθητος, τρελός, νεοφιλελεύθερος κλπ. Πριν κάνουμε όμως χαρακτηρισμούς ας θέσουμε ένα κρίσιμο ερώτημα. Αποτελεί η αντίληψή του εκδοχή ορθολογικής αντιμετώπισης της καταστροφικής απειλής; Η ιστορία θ’ απαντήσει σ’ αυτό το ερώτημα, κάποιες σκέψεις όμως μπορούν να γίνουν ή ν’ αναπαραχθούν αντιμαχίες γύρω από το ζήτημα. Θα μας βοηθήσουν επίσης να ξεκαθαρίσουμε ποια ακριβώς είναι η στρατηγική που ακολουθεί η χώρα μας , μαζί με όλες τις άλλες και τον ΠΟΥ.
Η στήλη «Πήρα το Γράμμα σου» της ηλεκτρονικής έκδοσης τού Books’ Journal διακόπτει σήμερα τη δημοσίευση γραμμάτων από το αρχείο, για να δημοσιεύσει το διήγημα του Μιχαήλ Μητσάκη, «ΔΥΟ ΜΙΚΡΟΙ» δημοσιευμένο στο περιοδικό Εστία[1] του 1889. Το περιέλαβε ο Μανόλης Αναγνωστάκης στον τόμο, στον οποίο ανθολόγησε κείμενα του συγγραφέα με τίτλο: Μιχαήλ Μητσάκης Πεζογραφήματα και για τον οποίο μεταξύ άλλων λέει: «Αν κανόνας είναι ο χρόνος να λειτουργεί αρνητικά για τους περισσότερους συγγραφείς και το έργο τους, η λαμπρή εξαίρεση του Μιχαήλ Μητσάκη έρχεται να διαψεύσει –ή να επιβεβαιώσει- τον κανόνα. Απαράμιλλος στυλίστας, οξύς παρατηρητής της ζωής, γλωσσικά και κοινωνικά απροσάρμοστος, με προδρομικά στίγματα μιας νέας γραφής, προσφέρεται σήμερα σε μια καινούργια ανάγνωση, σχεδόν αποκαλυπτική από ορισμένες πλευρές»[2].
Είτε στη Σαϊγκόν είτε στα Σεπόλια, τα αγόρια των ελληνικών οικογενειών, μέχρι να καταργηθεί η προίκα, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, αισθάνονταν υποχρεωμένα να συμβάλουν ώστε να διασφαλίσουν το γάμο της αδελφής τους.
Ο Μάκης δεν κατάφερε να βρει δουλειά στη στεριά την δεκαετία του 1980. Έκανε μια προσπάθεια μεταξύ 1982 και '87, ανοίγοντας μαγαζί σχολικών ειδών, το οποίο όμως δεν μπόρεσε να ζήσει την οικογένεια. Από το 1987 και μετά το δούλεψε η γυναίκα του, μέχρι το 1996 που το έκλεισαν κι έβγαλαν στο ενοίκιο το κτίριο.
Η μετά το 1981 αλληλογραφία του Μάκη και της Αλεξάνδρας δείχνει ότι οι ελπίδες για δουλειά του Μάκη στη στεριά διαψεύστηκαν, παρά τις χαμηλές προσδοκίες τους σε σχέση με το εισόδημα. Έμεινε τέσσερα χρόνια στη στεριά αλλά χρειάστηκε να ξαναμπαρκάρει, σε κρουαζιερόπλοιο αυτή τη φορά, με μεγαλύτερες απαιτήσεις, ενώ τα πράγματα για το επάγγελμα των ασυρματιστών έγιναν δυσκολότερα, καθώς χρειάστηκε ν’ ανταποκριθούν σε νέες τεχνολογίες μαθαίνοντάς τες πάνω στη δουλειά. Έτσι αυτοί οι δύο άνθρωποι αναγκάστηκαν να ικανοποιούν την μεγάλη λαχτάρα τους για κοντινή επαφή με το ασθενές υποκατάστατο των τηλεφωνημάτων και των γραμμάτων.