Στήλες

Στις συζητήσεις που κάναμε από τις αρχές του Φεβρουαρίου —λες και ήμαστε σε αμπρί και σκάγαν όλμοι δίπλα μας και οβίδες πυροβολικού: τρομαγμένοι και με τα δόντια μας να χτυπάνε—, πιο πολύ για τονωτικό και όχι γιατί το πίστευαν στ’ αλήθεια, έλεγαν κάποιοι φίλοι δύο πράγματα, δίκην διπλής μαγικής επωδού: πως το μόνο καλό με την κυβέρνηση ήταν το πέραν πάσης αμφιβολίας γεγονός ότι ήταν αρκετά ηλίθιοι για να τα καταφέρουν να μας καταστρέψουν, καθώς η καταστροφή απαιτεί μια κάποια ευφυΐα, και ότι, προς Θεού, δεν έχουν σχέδιο, έχουν μόνο στόχο. Στη διάρκεια των επομένων μηνών αρχίσαμε να το πιστεύουμε λίγο-λίγο και άλλοι αυτό το διττό καλό — το ένα του σκέλος ήταν προφανές, και εξακολουθεί να είναι· το δε άλλο, με τις αποκαλύψεις για BRICS, προσέγγιση με Ιράν, Κίνα, Ρωσία, Βενεζουέλα και Μολούκες Νήσους, συν το στρατηγικό χτύπημα στο Εθνικό Νομισματοκοπείο που μάθαμε πιο μετά, αρκούσε για να πείσει και τους πιο δύσπιστους και απαισιόδοξους από μας ότι είχε γερή βάση αληθείας: αρκούσε, τέλος πάντων, να μας ταρακουνήσει κάπως, να μας κάνει να αισιοδοξούμε. Νομίζω πάντως πως πια είναι ώρα να το ξεχάσουμε. Μια χαρά σχέδιο έχουν. Απλώς είναι λίγο ασυντόνιστοι. Τα IOU, το διπλό νόμισμα-γέφυρα, η ανάγκη για δραχμή, όλα είναι πια πάνω στο τραπέζι. Δεν χρειάζεται να ξεκοιλιάσουμε τα μαξιλάρια για να τα δούμε, δεν χρειάζεται να κοιτάμε κάτω από τους καναπέδες. Κακώς ξεγελιόμαστε. Αυτό που είναι να ’ρθει θα μας βρει προετοιμασμένους, κι ας παριστάνουμε τους αμέριμνους, σαν τον σκίουρο που, μολονότι έχει παγώσει από το φως του προβολέα, εξακολουθεί να μασουλάει μηχανικά το βελανίδι του.

Πολλά βράδια σκέφτομαι τι να γράψω στη στήλη, μιας και δεν ξέρω καθόλου την ειδησεογραφία ώστε να την αποφύγω, όταν βγάζω το σκύλο μου την τελευταία βόλτα της ημέρας και περπατάμε οι δυο μας κουρασμένοι και νυσταγμένοι, τότε που η πόλη είναι μάλλον ήσυχη, κουρασμένη και νυσταγμένη, όταν τα γκαρσόνια στη Λώρη Μαργαρίτη με Στρατηγού Καλλάρη καθαρίζουν τα τελευταία τραπέζια από τα αποφάγια και δεν τους πολυνοιάζει έτσι και πουν και καμιά χοντράδα μεταξύ τους και τύχει και τους ακούσεις περνώντας, οι ταξιτζήδες στην πιάτσα της Παύλου Μελά έχουν κάνει ένα μεγάλο πηγαδάκι και συζητάνε τα πολιτικά όντας πολύ σίγουροι ο καθένας τους για την Αλήθεια, στο Ντορέ και στο Οβάλ έχουν απομείνει καναδυό παρέες όλες κι όλες και στραγγίζουν με λίγο κόκκινα μάτια τα ποτήρια τους μισοαποφασισμένοι να φύγουν μετά απ’ αυτή τη γουλιά, οι Βαλκάνιοι ρακοσυλλέκτες είναι μαζεμένοι στο παρκάκι της Τσιρογιάννη και καπνίζουν καθισμένοι σε δυο διπλανά παγκάκια τανύζοντας τα μπράτσα τους και περηφανευόμενοι για τα ευρήματα της ημέρας, το σκέλεθρο του Λευκού Πύργου διαφημίζει φωτισμένο τον εαυτό του, η θάλασσα απέναντι δεν έχει πολλούς να την ακούν και μουγκρίζει απαλά σαν αγρίμι χωρίς δόντια, όταν τα παλιά φώτα στις μαρκίζες δεν σβήνουν μεν αλλά δεν φωτίζουν και τίποτε, όταν όλα έχουν τελειώσει και όταν άλλο ένα πανηγύρι της ματαιοδοξίας έχει κλείσει τις τέντες του και κοιμάται, και τότε πια επιστρέφουμε ανεβαίνοντας τη Μοργκεντάου, και η Κορομηλά είναι σκοτεινή και μόνη, σκοτεινή και μόνη και κουρασμένη, νυσταγμένη, σχεδόν σε διώχνει για να μην τη βλέπεις και για να μπορέσει επιτέλους να κοιμηθεί κι αυτή, και να ονειρευτεί πως είναι, λέει, μια άλλη, κάπου αλλού. Και τότε είτε το βρίσκω το θέμα, είτε —καλή ώρα— όχι.

Αυτός θα είναι ένας σκληρός χειμώνας, και κρύος. Για πολλούς, θα είναι ένας χειμώνας δραματικός, και παγωμένος. Χθες, με τη βροχή εδώ στην πόλη, χιλιάδες πολίτες που είχαν σκοπό να τρέξουν στον Ημιμαραθώνιο δεν βγήκαν καν απ’ τα σπίτια τους τελικά, δεν τόλμησαν να ξεμυτίσουν, κι ας μην είχε κρύο. Είχε όμως βροχή — άτιμο πράγμα η βροχή, δεν σε προστατεύει τίποτε από δαύτη, ούτε οι μαύρες σακούλες σκουπιδιών που τις φοράς αντί για νιτσεράδα, ούτε οι εφημερίδες που χώνεις κάτω από τα ρούχα σου, ούτε τα υπόστεγα, ούτε οι καβάντζες που θυμόσουν ότι είχες εντοπίσει εδώ κι εκεί. Η βροχή, το νερό, μπαίνει παντού. Το ’χει αυτό — ξέρει να το κάνει καλά. Φαντάσου τώρα να μην ήταν να πάρεις μέρος στον μάλλον σαχλό Ημιμαραθώνιο μαζί με το παιδί σου, αλλά να είσαι εσύ εκείνο το παιδί, κι ας έχεις γένια στο πρόσωπο, και ρυτίδες κάτω από τα γένια. (Όλοι είμαστε διαρκώς στην ίδια παιδική ηλικία: κατά βάθος το ξέρεις κι εσύ, το νιώθεις κάθε μέρα, και διαρκώς όταν τυχαίνει να είσαι μόνος). Και φαντάσου, λέει, να μην ήταν να τρέξεις, αλλά απλώς να περάσεις κι αυτό το βράδυ σου κάπου έξω. Να έχεις πέντε τσιγάρα στην τσέπη, να μην πολυπεινάς —έχεις φάει, ας πούμε, κάτι θρεπτικό κάποια στιγμή μες στη μέρα, μία πίτα γύρο—, να ’χεις κι ένα μισόλιτρο κόκκινο κρασί μέσα σε μια απ’ τις τσάντες σου, αλλά — να βρέχει. Κι όμως να μη βρέχει μόνο αυτή τη νύχτα: να έχει βρέξει και την προηγούμενη, να σε είχε κάνει μούσκεμα, να μην πρόλαβες να στεγνώσεις, και τώρα να βρέχει ξανά, και να ’ναι να ξαναβρέξει και αύριο, και ξανά μεθαύριο, και συνέχεια. Φαντάσου τώρα όμως να μην είχες φάει εκείνη την πίτα γύρο κάποια στιγμή μες στη μέρα, να μην έχεις το κρασί σε μια απ’ τις τσάντες σου, και να σου λείπουν και τα τσιγάρα απ’ την τσέπη. Και να βρέχει μέρες τώρα. Ίσως, φαντάσου ακόμα, να μην ξέρεις και τη γλώσσα. Και κάν’ το όλο αυτό δέκα, εκατό, χίλια, δέκα χιλιάδες παιδιά με γένια, και με ρυτίδες κάτω από τα γένια. [§] Δεν τα λέω αυτά για να συγκινηθείς, πόσο δε μάλλον για να βοηθήσεις. Τα λέω απλώς για να τα θυμόμαστε. Οι πόλεις θα γεμίσουν ξανά και πάλι με ανθρώπους που θα βρέχονται από την ασταμάτητη βροχή, κι αυτό είναι κάτι που δεν μας κάνει κακό να το έχουμε κατά νου. Ιδίως όταν —γιατί αυτός θα είναι ένας σκληρός χειμώνας, και κρύος— θα ’χουμε να παλέψουμε με τα δικά μας. Ιδίως όταν, και για πολλούς από μας, θα είναι ένας χειμώνας δραματικός, και παγωμένος. Ας πούμε ότι τουλάχιστον εμείς ξέρουμε τη γλώσσα και, αν μη τι άλλο, επιλέξαμε με το χέρι στην καρδιά να έρθει όλο αυτό που καλέσαμε. Και να μείνει. Είναι μια παρηγοριά. Γι’ αυτό το λέω.

Με αφορμή το χθεσινό μιλιτέρ σόου του Τσίπρα (και όχι των Τσίπρα-Καμμένου: ήταν onemanshow αυτό), μολονότι δεν το παρακολούθησα καν και φυσικά δεν μετείχα στη σχετική συζήτηση των δεκάκις μυρίων αφιονισμένων στα socialmedia, που τόσο λατρεύουν το χακί κι ας κάνουν πως τάχα μου κοροϊδεύουν τους δύο εθνικολαϊκιστές προμάχους του Λαού και των ιερών Του χωμάτων (ανατριχίλα…), ένα σχόλιο και από μένα: η Ελλάδα δεν χρειάζεται στρατό. Όλα της τα πάθη, όλο το πρόβλημα που μας σφίγγει τον λαιμό και μας πνίγει, θα λυνόταν αυτοστιγμεί αν τελείωνε η ηλίθια ιστορία των εξοπλιστικών προγραμμάτων και της συντήρησης αυτού του γραφειοκρατικού γερασμένου τέρατος που της τρώει και της αλέθει τα σωθικά με όρεξη δεινοσαύρου. Η Ελλάδα είναι κομμάτι του υπερφρουρίου Ευρώπη. Period. Επιπροσθέτως δε, ούτε κίνδυνος από Βορράν υφίσταται, ούτε από ανατολάς, ούτε από το εσωτερικό, ούτε από πουθενά. (Και ούτε θα μπορούσε να αποφευχθεί ένα μεγάλο κακό, στην απιθάνως απίθανη περίπτωση που κάτι θα συνέβαινε, από αυτόν τον στρατό). Η χώρα έχει ανάγκη από χίλια πράγματα, και μέσα σ’ αυτά τα χίλια ο στρατός όπως τον ξέρουμε δεν έχει θέση. Ούτε είναι μόνο θέμα χρημάτων φυσικά, μολονότι τα ποσά που θα εξοικονομούνταν είναι πελώρια. Ο ελληνικός στρατός έχει τόση χρησιμότητα, όση ένας γερασμένος ταύρος σε μια φάρμα χωρίς αγελάδες. Δεν πρόκειται να αλλάξει ούτε στο τόσο όσο θα ζω εγώ, αλλά μακάρι να μπορούσα να τον δω κάποια στιγμή να εκσυγχρονίζεται και να αφοπλιζόταν, να αποκτούσε μικρές, ευέλικτες ομάδες επιλέκτων όλων των ειδικοτήτων που θα προσέφεραν υπηρεσίες υπό τη σημαία τού ΟΗΕ, και μόνο στο εξωτερικό, να έκλεινε όλα του τα στρατόπεδα που θα τα εκμεταλλευόταν το κράτος σε στενή συνεργασία με ιδιώτες με πρόσφορους τρόπους, και να έπαυε να τρέχει αυτή την αδιανόητα ηλίθια κούρσα του διαρκούς εξοπλισμού και επανεξοπλισμού, που είναι θανάσιμη, ατελέσφορη και πηγή δωροδοκιών και πλουτισμού και μόνο. Η χώρα θέλει (και μη γελάτε με τον Μάρδα, που τα λέει με κακά ελληνικά), εκτός των άλλων, μια μεγάλη περίοδο ειρήνης: δηλαδή θέλει Γράμματα. Όταν αποκτήσουμε ένα πανεπιστήμιο κλασικών σπουδών παγκόσμιου βεληνεκούς, τα δεινά μας θα έχουν παρέλθει. Και, μη φοβάστε, δεν θα ’χει τρέξει να μας βιάσει τα κορίτσια ο Ιμπραήμ. Θα διδάσκει κι αυτός, και θα διδάσκεται, στα αμφιθέατρά του.

Με τις επερχόμενες, γιατί δεν μπορεί να γίνει αλλιώς, ουρές των συνταξιούχων και των δημοσίων υπαλλήλων μπροστά από τα ΑΤΜ θα τα κουτσοκαταφέρουμε, όπως τα κουτσοκαταφέρνει κανείς πάντα, αλλά με το άλλο που έρχεται, τη διεθνή κατακραυγή και τη συνεπακόλουθη απομόνωση για την Εθνική Εξωτερική Πολιτική που θα ασκήσει η Ωραία Ελλάς, απιστώντας στην κοινή στάση της Ένωσης απέναντι σε μία σειρά από πολύ σοβαρά διεθνή θέματα, δεν θα τα βγάλουμε καθόλου καλά πέρα. Και ας ξέρουμε (γιατί δεν το καλοξέρουμε) τούτο: αυτά εδώ δεν είναι τα Playmobilμπαρμπαδάκια που έδωσαν στον Κοτζιά να παίζει — δεν υπάρχει κάτι τέτοιο· η στάση της εθνικοφρόνου Ελλάδος εκπηγάζει από την κορυφή της κυβέρνησης (ούτε καν από τον ΗΕΘΑ, που σε κάτι τέτοια είναι πιο αριστερός από τον Τσίπρα). Θα πεις, Μα καλά, το παιδί είναι ημιεγγράμματο, ποια Ελλάς και ποια εθνικόφρων; Ναι, ακριβώς γι’ αυτό: γιατί είναι ημιεγγράμματο το παιδί, μεγαλωμένο έναν καιρό που το μαθητικό κίνημα ήδη είχε αρχίσει να δείχνει ότι εμφορείτο από εθνικά αισθήματα (με αποκορύφωμα τα «Δεκεμβριανά» που γέμισαν, άμα τη λήξει τους, τις τάξεις των Χρυσαυγιτών — τα παιδιά που τα’σπαγαν και τα ’καιγαν δεν πήγαν σε γιάφκες αναρχικών, στα γραφειάκια των ναζί σούρθηκαν), και γιατί, ακριβώς επειδή έχει επίγνωση του πεπερασμένου των γνωστικών του ικανοτήτων, κοιτά με κάτι μάτια διάπλατα ανοιχτά όσους (καταλαβαίνει πως) ξέρουν. Γι’ αυτό πείστηκε από τον illusionistΒαρουφάκη, γι’ αυτό τον θέλγουν οι Κοτζιάδες,  οι Μπαλτάδες, οι Φίληδες — ουσιαστικά: όλοι. [§] Ξαναλέω: το κακό θα μας βρει πρώτα και κύρια από την απόσχισή μας απ’ την Ένωση — άλλα θα ψηφίζουν οι 27 για τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία και τα Βαλκάνια, άλλα ο «Κοτζιάς», δηλαδή ο Τσίπρας, δηλαδή η Ελλάδα, δηλαδή εσύ.

Σήμερα θα μάθουμε ποιος παίρνει το φετινό Νόμπελ Λογοτεχνίας και, ταυτόχρονα σχεδόν, τι απίθανη ανακάλυψη έκανε η NASAστον μυστηριώδη, μικρούλη Πλούτωνα. Περιμένουμε όλοι με αγωνία. Ανθρώπινες λέξεις, συμπαντικά μυστικά, ταξίδια με το νου και με σκάφη και με όργανα και με όνειρα που σε μαγεύουν. Η ζωή είναι γεμάτη δυνατότητες, είναι αστείρευτη και μαγική, πλούσια σαν γιορτινό τραπέζι σε ανάκτορο παραμυθιού, ένα θαύμα που κρύβεται μέσα σε ένα τριαντάφυλλο που κρύβεται μέσα σε ένα τριαντάφυλλο που κρύβεται μέσα σε ένα τριαντάφυλλο, και που κάθε μέρα σηκώνει ένα πέταλό του σαν να μας κλείνει περιπαικτικά αλλά και αγαπησιάρικα το μάτι. Ο Πλούτων είναι ένα βιβλίο που θα κλείσει σε λίγα χρόνια: θα γεμίσει χιόνι για δύο αιώνες, και θα κοιμηθεί. Πόσο όμορφο είναι που η γενιά μας κάτι θα έχει προλάβει να μάθει από αυτόν! Το φετινό Νόμπελ Λογοτεχνίας θα διαβάζεται και θα μνημονεύεται για πάντα. Πόσο τυχεροί είμαστε που θα διαβάσουμε από τους πρώτους αυτά τα βιβλία. Και τα δύο, ο χώρος του διαστήματος και ο χρόνος των βιβλίων, τριαντάφυλλα που κρύβονται μέσα σε τριαντάφυλλα που κρύβονται μέσα σε τριαντάφυλλα που κρύβονται μέσα σε τριαντάφυλλα, είναι η κοινή μας περιουσία — είναι η κοινή ανθρώπινη μοίρα. Αυτά είναι. Όχι τα άλλα, τα μικρά, τα φτηνά, που μας πονούν, αλλά: αυτά.

Η παράδοση θέλει τον Πύρρο να κάθεται σε ένα βράχο δίπλα στη θάλασσα ήρεμος και ευχαριστημένος και να πίνει κρασί με έναν από τους στρατηγούς του, μια καλοκαιρινή βραδιά, τσιμπολογώντας ένα κουνέλι μεγειρεμένο με χόρτα και λέγοντάς του τα σχέδιά του — θα κατακτούσε κι αυτή τη γη, και μετά την άλλη, κι έπειτα την παραπέρα, θα νικούσε εκείνον και τον άλλο εχθρό, κι έπειτα και τον τελευταίο, και… «Και μετά τι;» τον ρωτάει ο στρατηγός. «Ε, μετά», του λέει ο Πύρρος πίνοντας από το ποτήρι του, «μετά θα ξαπλώνουμε εδώ στο βράχο, φίλε μου, ήρεμοι και ευχαριστημένοι, θα τρώμε το ωραίο μας φαΐ και θα πίνουμε το κρασί μας». «Μα και τώρα αυτό δεν κάνουμε;» ήταν η εύλογη απορία του άλλου. Ο Πύρρος θύμωσε, αλλά δεν το ’δειξε. [§] Κάποιες φορές μέσα στη μέρα, ανάμεσα από τις δουλειές και τα τρεχάματα που μας εξαντλούν, νιώθουμε να ζούμε στον Παράδεισο: εκείνες τις στιγμές, δέκα, εκατό, χίλια, ένα εκατομμύριο ευρώ παραπάνω στην τσέπη μας δεν θα μας έκαναν ούτε μια στάλα πιο ευτυχείς. Όλοι οι άνθρωποι χορταίνουμε το ίδιο άλλωστε. Αρκεί να ’χουμε κάποιον δίπλα μας, και ίσως κι ένα καινούριο καλό βιβλίο. [§] Ή κάτι τέτοιο: ενώ μας πήρε ο ύπνος στον καναπέ βλέποντας μια ταινία, θυμηθήκαμε πως αφήσαμε κάποιες δουλειές στη μέση (εγώ αυτό το Ημερολόγιο, η Κίκα κάτι άλλο) και πεταχτήκαμε επάνω. Μετά από λίγο, κι ενώ εγώ είχα καθίσει μπροστά στον υπολογιστή, ο Αρσέν ξύπνησε, σηκώθηκε και άρχισε να γαβγίζει, διακριτικά στην αρχή, πιο έντονα μετά. Γύρισα, τον κοίταξα, απόρησα, και τότε είδα από πίσω του, έξω από την κλειστή μπαλκονόπορτα, το γατί μας, που είχε βγει στο μπαλκόνι από την κρεβατοκάμαρα, και τώρα ζητούσε να μπει μέσα από το σαλόνι. Ο Αρσέν μού έλεγε να της ανοίξω, γιατί εκείνη όλο μπερδεύεται και χτυπάει το τζάμι το σαλονιού, γιατί δεν ξέρει να πάει πάλι πίσω και να ξαναμπεί στο σπότι από την κρεβατοκάμαρα. Του είπα ευχαριστώ, της άνοιξα, μπήκε μέσα, εκείνος πήγε και της μύρισε τη μύτη και το στόμα, και ξαναξάπλωσε στο μαξιλάρι του. Εκείνη έπιασε να παίζει με κάτι, μια στάλα συνοφρυωμένη. Κοιταχτήκαμε με την Κίκα, κι εκείνη τη στιγμή δέκα, εκατό, χίλια, ένα εκατομμύριο ευρώ παραπάνω στην τσέπη μας δεν θα μας έκαναν ούτε μια στάλα πιο ευτυχείς.

Έχετε δει ποτέ καμιά παρέα συνδικαλιστών του Δημοσίου να τα λέει στο πεζοδρόμιο, κάτω από τα «γραφεία»; Έχετε κάποια πολύ μικρή άποψη για τις διοικήσεις των ερασιτεχνικών ποδοσφαιρικών σωματείων; Σε ΚΟΒΑ στα ’80sέτυχε να ξεναγηθείτε ποτέ; Από μια απίθανη συγκέντρωση-κατάληψη οδοστρώματος από μια απίθανη και απιθάνως άσχετη με το αίτημα της συγκέντρωσης-κατάληψης ομάδα απίθανων ακτιβιστών έχετε ταλαιπωρηθεί; Σε καφενείο κοντά στα Πανεπιστήμια έχετε κάτσει να πιείτε μπίρα; Σε συνελεύσεις φοιτητικών οργανώσεων λάβατε στα νιάτα σας μέρος, να ακούσετε για τα δεινά του καπιταλισμού και τους κινδύνους από τα εργοστάσια παραγωγής πυρηνικής ενέργειας; Έχετε ακούσει ταξιτζήδες να βρίζονται μετά τα μεσάνυχτα για μια διεκδικούμενη κούρσα; [§] Τέλος πάντων, μην το κουράζουμε, τα παραδείγματα αυτά μόνο ενδεικτικά είναι. Ο καθένας μπορεί να αραδιάσει εδώ άλλα δέκα, κι άλλα εκατό, κι άλλα χίλια. Άλλο θέλω να πω: ε, όλο αυτό το πράγμα φούσκωσε, ενώθηκε, έγινε ένα, σούφρωσε τα χείλη του, σάλιωσε το μουστάκι του, τίναξε τη χαίτη του, ρούφηξε τον καφέ του, κατέβασε άσπρο πάτο το ούζο του και έκανε, χθες, Προγραμματικές Δηλώσεις. 

Μιλώ συχνά για μια χώρα-ζόμπι, τη ζώνεκρη Ελλάδα που δεν πεθαίνει (όχ: δεν πεθαίνει, δεν το ’χει — δόξα Σοι) γιατί δεν είναι ικανή να ζήσει: να αναπτυχθεί, να μεγαλώσει, να ωριμάσει, να προικίσει τα παιδιά της. Ή, σε περιόδους Αριστερού εθνικιστικού παροξυσμού, για μια χώρα του Σρέντιγκερ, καθώς κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά αν, τη στιγμή που υποτίθεται πως κάποιοι πολεμούν για τα δίκαια αιτήματα του Κυρίαρχου Λαού, του απαυγάσματος αυτού τής οικουμένης, είναι ζωντανή ή νεκρή πίσω από τις κλειστές πόρτες ενός γραφείου συσκέψεων και διαχείρισης συνήθων βαλκανικών κρίσεων — συνήθως είναι και τα δύο, και νεκρή και σχωρεμένη… Αλλά από χθες, και καθώς άπαντες πλέον ομονοούν στο ότι πάει, γλιτώσαμε για τα καλά το Grexit (πιστεύω με απόλυτη σιγουριά το αντίθετο: σε λίγους μήνες θα τρέχουμε και δεν θα φτάνουμε, και εντέλει θα βγούμε από το ευρώ, δεν υπάρχει περίπτωση να τη γλιτώσουμε, τα επόμενα δύο χρόνια, και πολλά βάζω ας κοιτάξουμε να οργανώσουμε τα κελάρια μας με προμήθειες), υιοθετώ πλέον τον όρο Χώρα του Καθαρτηρίου. Όπως έχουμε ξαναπεί πολλές φορές, καιρός είναι να ασχοληθούμε με τη ζωή μας, έχουμε δουλειές να τρέχουν, πολλές και όμορφες δουλειές, και ούτως ή άλλως δεν μας άκουγε ποτέ κανείς. Ούτε τώρα θα μας ακούσει. Και, ναι και πάλι ναι, είναι αλήθεια: θα ζούμε αιωνίως στη Χώρα του Καθαρτηρίου. Ούτε στην Κόλαση της δραχμής, ούτε στον Παράδεισο της σοσιαλφιλελεύθερης ευρωπαϊκής παράδοσης. Εδώ θα μείνουμε. Στη χώρα τού ΣΥΡΙΖΑ. Στη χώρα του λαϊκισμού. Ήμαστε ανέκαθεν μέτριοι και χλιαροί, άλλωστε. Μια ζωή θα τυραννιόμαστε να βρούμε τον Κύκλο μας στην Κόλαση, και μια ζωή θα μας κρατά ένα στρογικό χέρι στο βούρκο της χαμοζωής.

Η NASA χρειάζεται λεφτά. Πολλά λεφτά. Και κυρίως για προγράμματα που μπορεί μεν αύριο (όπου αύριο μπορεί να σημαίνει μετά από 5, 10, 50, 100 χρόνια…) να αλλάξουν τον κόσμο όπως τον ξέρουμε, αλλά που σήμερα δεν λένε τίποτε σε κανέναν πιθανό χρηματοδότη. Ή λένε απλώς ψιλοπράγματα. Ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος πάντα σε έναν τέτοιο πελώριο οργανισμό είναι ακριβώς αυτό: να βρεθούν και άλλοι, περισσότεροι πόροι, να ανακαλυφθούν νέες πηγές χρηματοδότησης, να εξοικονομηθούν κι άλλα λεφτά. Το Διάστημα, δηλαδή το μέλλον του ανθρώπου, διότι περί αυτού πρόκειται, είναι μια δαπανηρή επιχείρηση — κάποια εποχή θα βγάλει τα λεφτά του και με το παραπάνω, όχι γιατί το μέλλον μας είναι στα άστρα αλλά γιατί εκεί θα βρεθεί η δυνατότητα παραγωγής φτηνής ενέργειας για όλους, όμως μέχρι τότε ελάχιστοι θα ξέρουν πόσα πειράματα, ανακαλύψεις και καθημερινής χρήσης εφευρέσεις —στην ιατρική, στη μηχανολογία, στα κινητά, στις τηλεοράσεις κλπ. κλπ.— οφείλονται σ’ αυτό που λέμε Έρευνα του Διαστήματος. Εξ ου και η NASA έχει καταχαρεί με την επιτυχία του φιλμ Η διάσωση, του πολύ σπουδαίου και πολύ αγαπημένου Ρίντλεϊ Σκοτ, μια αξιοπρεπή παραγωγή που διαφημίστηκε σοβαρά και επαγγελματικά επί πολλούς μήνες, ακριβώς για να έχει την επιτυχία που σημειώνει σήμερα — επιτυχία που θα συνεχιστεί μέχρι και τις Γιορτές. Ακριβώς χάρη στην ταινία αυτή, άλλωστε, έγινε και η περίφημη ανακοίνωση περί απτών αποδείξεων για τρεχούμενο νερό στον Άρη, κάτι που μπορούσε να γίνει κάποιους μήνες πριν, ή και κάποιους μήνες μετά: η ανακοίνωση προηγήθηκε λίγες μόνο ημέρες της παγκόσμιας πρεμιέρας τού Martian. Σοφό. Η NASA θέλει να γίνει ελκυστική. Σαν εταιρεία κινητής τηλεφωνίας, ή σαν το ΗΒΟ. [§] Η ταινία, πάλι, βασίζεται σε ένα βιβλίο. Σε ένα βιβλίο όμως που δεν ξεκίνησε να γράφεται για να γίνει βιβλίο. Ο AndyWeirέγραφε για το κέφι του ένα blog, κεφαλαιάκι το κεφαλαιάκι, και όποτε το θυμόταν. Μορφωμένο παιδί και κλασικός nerdκαι geek μαζί, δεν έγραφε τίποτε στην τύχη —συμβουλευόταν πάντα την πιο σύγχρονη βιβλιογραφία—, εκτός από το ίδιο του το βιβλίο-που-δεν-ήταν-βιβλίο. Κάποια στιγμή μάλιστα το σταμάτησε, γιατί είχε και δουλειές, αλλά οι αναγνώστες της Σελίδας του τον πίεσαν να συνεχίσει: το έκανε με μισή καρδιά, κατόπιν ξαναπήρε θάρρος, και μετά — μετά κάποια στιγμή η παράλογη ιστορία που είχε στο μυαλό του τελείωσε. Θα την ξεχνούσε, αν και πάλι δεν τον πίεζαν πολλοί να συγκεντρώσει όλο το χύμα υλικό σε ένα μέσον. Το έκανε: έφτιαξε κάτι σαν e-book. Το έβαλε κατόπιν νέων πιέσεων και υποδείξεων και στο Amazon: κανείς μπορούσε να το κατεβάσει και να το διαβάσει για ένα δολάριο. Και μετά — μετά ένας εκδοτικός Οίκος ενδιαφέρθηκε. Στα σοβαρά. Ο Άντι είπε, Οκέι, δεν βαριέσαι; Τα συμβόλαια υπογράφτηκαν, και το βιβλίο βγήκε. Και έγινε παγκόσμιο μπεστ-σέλερ. Μεταφράστηκε παντού. (Στη χώρα μας κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος). Και τώρα έγινε ταινία του Ρίντλεϊ Σκοτ.  [§] Και φυσικά το πράγμα θα ’χει και συνέχεια: χάρη σ’ αυτόν τον nerdκαι geek μαζί, θα συγκεντρωθούν χρήματα που αύριο θα δώσουν ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους: θα φτιαχτούν φάρμακα, θα βρεθούν θεραπείες, νέοι επιστήμονες θα τρέχουν να γραφτούν στις λίστες υποψηφίων αστροναυτών για τις επανδρωμένες αποστολές στον Άρη. Τρομερές ανακαλύψεις θα ακολουθήσουν. Χάρη σ’ αυτόν όλα αυτά; Ναι, χάρη σ’ αυτόν.

Είδα τη φωτογραφία τού Associated Press, που δείχνει τους δύο πρόσφυγες —βαρύς εκείνος, γερός, εκείνη φαίνεται μια σταλιά δίπλα του, με μια μαντίλα στα μαλλιά, και με το χέρι της που πάει να του χαϊδέψει το κεφάλι να στέκεται για μια αιώνια στιγμή στον αέρα, σαν νεύμα χαιρετισμού, ή και νίκης—, βρεγμένους-μούσκεμα ακόμη από τη θάλασσα, μα έχοντας πατήσει στεριά, μια φορά, μετά από ένα ταξίδι εφιαλτικό και λυτρωτικό μαζί, εφιαλτικό και λυτρωτικό μαζί, να φιλιούνται στο στόμα. Και νομίζω πως δεν χρειάζεται να πούμε πια τίποτε άλλο εμείς. Εμείς που  όλο μιλάμε, μιλάμε, που όλο μιλάμε και όλο διορίζουμε τις απόψεις μας προϊσταμένους και δικαίους επόπτας των άλλων. [§] (Πόσο πολύ σάς αγάπησα ποτέ δεν θα το μάθετε).

Εξακολουθώ να μην μπορώ να συλλάβω, να μην μπορώ να δεχτώ, να μην μπορώ να χωνέψω το γεγονός ότι όλοι αυτοί που επί σειρά ετών μάς έβριζαν, μας απειλούσαν, μας χλεύαζαν, μας περνούσαν γενεές δεκατέσσαρες, όντας τόσο σίγουροι πως η αφιονισμένη πίστη τους στον ΣΥΡΙΖΑ και στις γελοιότητες που ευαγγελιζόταν είχε βάση αληθείας (γιατί, απίστευτο-ξεαπίστευτο, στ’ αλήθεια είχαν πειστεί — νέοι άνθρωποι, τι να πεις…), από τη μία, και, από την άλλη, πως είχαμε άδικο σε όσα πολύ-πολύ απλά και προφανή λέγαμε και πως, άρα, ήμαστε μίσθαρνα όργανα του σκότους και της Λέσχης Μπίλντερμπεργκ κλπ. κλπ., όλα αυτά τα παλαβά που έλεγε και ο Λιακόπουλος δηλαδή απευθυνόμενος στη θεία μου την ανοϊκή, κανείς από δαύτους, λέω, δεν έχει βγει, με καμία εξαίρεση, να μας ζητήσει συγγνώμη. Ένας. Ένας! Και όχι δημόσια, προς Θεού. Με ένα προσωπικό μήνυμα, με δυο κουβέντες στα κρυφά, με ένα «meaculpa», με ένα «σόρι, ρε φίλε», με κάτι. Ούτε ένας. Ούτε ένας! Το πιστεύετε; Δεν είναι αστείο, ούτε έχει παρατηρηθεί πουθενά αλλού. Και είναι πολύ περισσότερο, πολύ παραπάνω από παράλογο. Παρά ταύτα, είναι μια σταθερή, αδιάψευστη αλήθεια. Και όλοι ξέρουμε ποια αλήθεια είναι αυτή, και τι κρύβεται βαθιά μέσα στην καρδιά της: αυτό το πράγμα, αυτή η αρρώστια που μας έφερε εδώ, αυτό το σαράκι που διάλυσε το παν, και που θα διαλύσει αύριο ακόμη και αυτά τα ερείπια που (θα φτάσει στιγμή να καταλάβουμε όλοι ότι) πάνω τους ζούμε (γιατί ακόμη δεν ήρθε ο λογαριασμός). Πες το ελληνική ιδιαιτερότητα, πες το διαρκή εμφύλιο μιας χώρας με δοτό παρελθόν και με μηδενική ιστορία, πραγματικά δεν με νοιάζει. Το μόνο που με νοιάζει είναι που φίλοι μου με τρομερό έργο στις πλάτες τους μεταμφιέζονταν με καπέλα και γυαλιά πέντε χρόνια τώρα για να κυκλοφορήσουν στο κέντρο της Αθήνας. Και κανείς δεν τους ζήτησε συγγνώμη μετά την πρώτη επταμηνία τής ΠΦΑ, έστω και για τους τύπους. Και ακόμη μεταμφιέζονται. Ακόμη κινδυνεύουν.

Κοιτάξτε να δείτε, δεν γινόμαστε ρεζίλι στους ξένους. Εν πάση περιπτώσει, όχι στους ξένους που βάζουν τις υπογραφές τους για να εισρέουν πόροι στη χώρα, απ’ αυτούς που μας κρατούν ακόμη στη ζωή, μιας και τα δικά μας έσοδα δεν φτάνουν ούτε για ένα πρόγευμα της προκοπής, για μια μπουγάτσα με κακάο για όλους. Ούτε με τον Τσίπρα ρεζιλευόμαστε, ούτε με τον Καμμένο. Γιατί; Γιατί οι περί ων τούς ξέρουν. Ξέρουν τον Τσίπρα, ξέρουν και τον Καμμένο. Και ξέρουν κι εμάς: ξέρουν ποιοι είμαστε και ξέρουν γιατί τούς θέλουμε, γιατί θέλουμε ειδικά αυτούς να ’ναι στα πράγματα και ναπαριστάνουν τον Αστερίξ και τον Οβελίξ. Μας ξέρουν καλά αυτοί οι συγκεκριμένοι ξένοι: μας γέννησαν. Κανένα ρεζίλι λοιπόν με τα σακάκια δοσατζή του Τσίπρα και με τα αγγλικά των ’80sστην Αντίπαρο, ούτε με τα εθνικοσοσιαλιστικά κωμειδύλλια του αλλουνού. Τα ξέρουν όλα αυτά, και τα περιμένουν. Και τις παρελάσεις περιμένουν, και το παπαδαριό περιμένουν, και το σκίσιμο των νομοσχεδίων που θα ρύθμιζαν θέματα ανθρωπίων δικαιωμάτων και ισότητας περιμένουν, και τον Λεωνίδα με φουστανέλα και ανοιχτό γελέκο περιμένουν, και όλο αυτό το απέραντο κιτς. Τους γέννησαν αυτούς. Μην ανησυχείτε λοιπόν: δεν γινόμαστε ρεζίλι σ’ αυτούς τους ξένους. Η δουλίτσα θέλουν να γίνει, γιατί μάς λυπάται το φυλλοκάρδι τους πρώτον, και γιατί πρέπει να ξανασταθούμε στα πόδια μας σαν αγορά δεύτερον. Το πρόβλημά τους έγκειται, βέβαια, στο ότι δεν πάει ο νους τους στο ενδεχόμενο να τρελαθεί ο Οβελίξ και να πάει να καταλάβει τη Σμύρνη με τα Σινούκ, ή πολύ πιο εύκολα να συνεχίσει τα καταστροφικά δραχμικά του σχέδια ο Αστερίξ, που τα ’χει κάτι μήνες τώρα στο μούσκιο και τα πεθύμησε: τα λαχτάρησε. Και δεν πάει ο νους τους, γιατί, μολονότι τούς γέννησαν, βλέπουν το θέμα τους όπως εμείς τα κατοικίδιά μας: ανθρωποκεντρικά. [§] Στους ξένους που δεν βάζουν υπογραφές στα χαρτιά, στους ξένους που έρχονται στη χώρα, που συνεργάζονται μαζί σας, που διαβάζετε τα ίδια περιοδικά μ’ αυτούς, ναι — σ’ αυτούς γινόμαστε ρεζίλι. Καθημερινώς. Λυπάμαι, δεν υπάρχει σωσμός απ’ αυτό. Μόνο η αλλαγή υπηκοότητας θα σας βοηθούσε κάπως.

Σήμερα το Ημερολόγιο Γεφύρας κλείνει μισό χρόνο εδώ στο TBJ —πιάσαμε κουπί την 1η Απριλίου—, κι αν είναι κάτι που μου φαίνεται άξιο επισήμανσης δεν είναι το γεγονός ότι άλλαξε μορφή, με το να γίνει πιο «πολιτικό», ας πούμε, και πιο άμεσο, και να μην ασχολείται με όλα αυτά που ασχολούνταν όταν ξεκίνησε, κάνοντας δηλαδή μια προσωπική ανασκόπηση της ημέρας είτε απασχολούμενο με ποικίλα γεγονότα και εκφάνσεις του βίου, αλλά το γεγονός καθαυτό ότι χρειάστηκε να αλλάξει, μολονότι ήξερα πολύ καλά τι μας περίμενε — ή καλύτερα: μολονότι φοβόμουν για όλα όσα μάς περίμεναν. Εν τοιαύτη περιπτώσει λοιπόν, γιατί ξεκινήσαμε αλλιώς, αντί εξαρχής να αρχίσουμε να φωνάζουμε; Αυτό είναι το σωστό ερώτημα. Νομίζω, για δύο λόγους. Ο ένας είναι προφανής και έχει να κάνει με αυτό που συχνά σημειώνω και εδώ και αλλού: ότι κανείς θέλει να πιάνεται από νήματα αισιοδοξίας, από μικρές φωτεινές χειρολαβές για να μην πέσει. Συχνά, τις δημιουργεί ο ίδιος. Συχνότερα, ακόμη κι εμείς οι χειρότεροι εκλογικεύουμε με ηδονή, αρνούμενοι, όχι να δούμε, αλλά να αποδεχτούμε τις μεγάλες φρικτές αλήθειες. Κάνουμε κάπως σαν τους φυλακισμένους που λένε ανέκδοτα: όταν τα λένε, γελούν όπως εμείς οι απέξω, δεν γελούν «φυλακισμένα». Ο άλλος λόγος είναι γιατί, ακριβώς, μούδιασα κι εγώ όπως όλοι από την επαλήθευση των φόβων μου, που ήρθαν με την κατάληξη της ψευδούς διαπραγμάτευσης, που ήταν η επιλεγμένη από τους Τσίπρα και Σ^ία οδός προς τη δραχμή, όπως οι ίδιοι έχουν πει και ξαναπεί (λες και δεν το ξέραμε). Η απεγνωσμένη απόφαση της κυβέρνησης να εφαρμόσει capital controls (το αντίθετο θα έφερνε τα τανκς, μη γελιόμαστε) μας τσάκισε όλους, τόσο καθαρά οικονομικά (και δεν μιλώ για την τσέπη μας εδώ, μιλώ για την οικονομία, την ανεργία, την ύφεση, και για το θολό φάντασμα της ανάπτυξης) όσο και ψυχολογικά: ουσιαστικά, μας φώναξε μες στα μούτρα ότι έπρεπε να πάψουμε ακόμη και να κάνουμε πλάκα με τα χάλια της χώρας. Κατά τον ίδιο τρόπο που όλοι όσοι έχουμε μισό δράμι μυαλό στο κεφάλι μας δεν κάνουμε ποτέ πλάκα και αστειάκια με τη συμμορία του Μιχαλολιάκου. Γι’ αυτό άλλαξε το Ημερολόγιο Γεφύρας, κι όχι για άλλο λόγο: πέταξε τη μεταμφίεσή του. Και γι’ αυτό σκοπεύει να την ξαναφορέσει: γιατί αλλιώς θα πνιγεί, πρώτον, και γιατί είναι απελπιστικά, απελπιστικά αδύναμο και μόνο, δεύτερον. Φίλε αναγνώστη, εδώ είμαστε μοναχά οι δυο μας — δεν μας κάνει παρέα, και δεν μας συνερίζεται, άλλος κανείς. Παραδώσου κι εσύ, δεν αξίζει.

Δεν είναι ότι θα κλείσει η γιγάντια επένδυση στις Σκουριές, μια εξορυκτική βιομηχανία που εκμεταλλεύεται τον πλούτο του υπεδάφους εκεί, στη βορειοανατολική Χαλκιδική, όπως γίνεται κάτι χιλιετίες τώρα. Δεν είναι καν που θα χάσουν τη δουλειά τους οι 2.000 άμεσα εργαζόμενοι εκεί, και οι 3.000 επιπλέον εξωτερικοί συνεργάτες της Ελληνικός Χρυσός. Είναι που θα έχει νικήσει το δίδυμο λαϊκισμός-κρατισμός, με όχημα μία ψευδεπίγραφη οικολογική ευαισθησία —που ούτε οικολογική είναι, ούτε ευαισθησία, όπως θα καταλάβουν σύντομα οι τυφλοί υποστηρικτές του—, που στηρίχτηκε πάνω σε ψέματα, τερατολογίες και ωμή πεζοδρομιακή προπαγάνδα. Κι είναι και κάτι ακόμη, αφόρητο και βαρύ, που θα μας στοιχειώσει: η αποχώρηση της καναδικής Eldorado Gold από την Ελλάδα θα είναι η ταφόπλακα κάθε ξένης επένδυσης εδώ, τουλάχιστον μέχρι να ξεχαστεί ακόμη και η σκιά τού ΣΥΡΙΖΑ και της εξωκοινοβουλευτικής μιλίτσιας που τον στήριζε. Κανείς πια δεν θα εμπιστεύεται αυτό το λουδιτικό κράτος-παρία. Κι όσο για ελληνικές επενδύσεις, θυμίζω ότι δεν έχουμε παρά μόνο για καφέ, που βέβαια είναι αξιοπρεπέστατες οικογενειακές επιχειρήσεις. Ίσως η Γιάνα μόνο να μπορεί να κάνει κάτι (άντε ένας ακόμη: αυτός που ακούγεται), και κάτι μού λέει ότι πράγματι θα κάνει: εκεί ακριβώς, στη βορειοανατολική Χαλκιδική. Η δραχμή, άλλωστε, κοντοζυγώνει. Ευκαιρία δεν είναι;