Στήλες

Στο προηγούμενο σημείωμα ασχοληθήκαμε με τη θεωρία ότι τα πρωταρχικά στοιχεία της ζωής ήταν μόρια RNA με καταλυτικές ιδιότητες, τα οποία με την πάροδο του χρόνου «κατάφεραν» να καταλύσουν χημικές αντιδράσεις που επέτρεψαν να δημιουργηθούν τα πρώτα πρωτεϊνικά ένζυμα, που με τη σειρά τους επέτρεψαν την εμφάνιση των υπόλοιπων βιοχημικών οδών σύνθεσης των βασικών συστατικών των σημερινών έμβιων όντων. Η θεωρία του «κόσμου του RNA» είναι μεν ελκυστική γιατί εξηγεί τη μετάβαση από μια αβιοτική χημεία σε μια πρωτόγονη μορφή «βιοχημείας» με ένα μόνο βήμα –την εμφάνιση μορίων RNA με καταλυτικές ιδιότητες–, όμως δεν επαρκεί για να εξηγήσει τον συστηματικό καταμερισμό εργασίας ανάμεσα στις διάφορες κλάσεις των βιομορίων, καθώς και τις διαρθρωμένες αναβολικές και καταβολικές βιοχημικές αλυσίδες.

Οι πολιτικές απόψεις του Κωστή Παλαμά, όπως διατυπώνονται, μεταξύ άλλων απόψεων για την ποίηση και τον πολιτισμό, σε συνέντευξή του στον Φώτο Γιοφύλη, στην εφημερίδα Ελεύθερος Λόγος, 21 Ιουνίου 1923. Η συνέντευξη δόθηκε σε μια περίοδο που ο απόηχος από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ακόμη ενεργός.

Arthur Machen, Οι τρεις απατεώνες ή οι μεταμορφώσεις, μετάφραση από τα αγγλικά και εισαγωγή: Χριστόφορος Τσαπραΐλης, Μεταίχμιο, Αθήνα 2025, 316 σελ.

Οι φιλοσοφικές αναζητήσεις, η αρχαιολατρία, η φυσιολατρία, καθώς και η επιφυλακτική του στάση απέναντι στον αστικό χώρο και στον μητροπολιτικό χαρακτήρα του Λονδίνου αποτελούν σταθερά χαρακτηριστικά της γραφής ενός μυθιστοριογράφου ο οποίος έζησε βυθισμένος στη φτώχεια και τη βιοπάλη με μια έντονη τάση προς το αποξενωμένο, αδιάγνωστο περιβάλλον και προς την απόκοσμη ατμόσφαιρα.

«Κύριε Καβάφη, μου είπαν ότι ο κ. Παλαμάς, ως ποιητής, δεν έχει την εκτίμησίν σας».

«Ο κ. Παλαμάς, φίλε, είναι μεγάλος λυρικός ποιητής...».

Και μετά μικράν σιωπήν:

«...Μα του Καβάφη δεν του αρέσει η λυρική ποίησις. Η πολλή λυρική, η ενθουσιώδης ποίησις δεν με ελκύει. Ο Παλαμάς έχει πολλάς εξάρσεις».

Η Διάπλασις των Παίδων, το μακροβιότατο αυτό παιδικό περιοδικό, πρωτοκυκλοφόρησε το 1879 και συνέχισε την έκδοσή του ανελλιπώς ώς το 1949. Στα Δεκεμβριανά, το 1944, καταστράφηκαν τα γραφεία του περιοδικού και χάθηκαν όλα τα ονόματα των συνδρομητών. Διέκοψε ώς το 1957 όταν και επανεκδόθηκε - για να κλείσει οριστικά το 1970. Με αφορμή την είσοδο του περιοδικού, το 1933, στο 55ο έτος της κυκλοφορίας του, ο δημοσιογράφος που υπογράφει με το ψευδώνυμο ΚΑΠ-Σ πήρε συνέντευξη από τον ιδρυτή της Διαπλάσεως, Νικόλαο Παπαδόπουλο  (1858-1941), η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πατρίς, 13/2/1933:

Στο προηγούμενο σημείωμα ασχοληθήκαμε με ένα έως σήμερα άλυτο αίνιγμα που χαρακτηρίζει τα έμβια όντα επί Γης: την ομοχειρομορφία των βασικών δομικών στοιχείων, των αμινοξέων, από τα οποία αποτελούνται οι πρωτεΐνες, και των σακχάρων, βασικών συστατικών πολλών κλάσεων μορίων της ζωής όπως τα πολυσακχαρίδια και τα πυρηνικά οξέα.

Μιχαήλ Μητσάκης, Κριτικά κείμενα - Επιστολές - Ποίηση (δεύτερος τόμος), «Εκλογαί», Εκδότης: Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα 2007, 780 σελ.

«Οι Χαλασοχώρηδες, Μικρά μελέτη», από το: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Άπαντα, τόμος 2. Κριτική Έκδοση Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, Δόμος, σελ. 401 ώς 462.

Δύο πνευματικοί άνθρωποι του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα παίρνουν με κείμενά τους αντιτιθέμενη  θέση στο πρόβλημα της Δημοκρατίας και της συνακόλουθης  διαδικασίας των κοινοβουλευτικών εκλογών.^[1]

Στο προηγούμενο σημείωμα εξετάσαμε τις αναγκαίες συνθήκες για την εμφάνιση ζωής βασισμένης σε ύδωρ και ενώσεις του άνθρακα και διαπιστώσαμε ότι στο ηλιακό μας σύστημα μόνο στη Γη αυτές πληρούνται, ώστε η ζωή όχι μόνο να έχει εμφανιστεί αλλά και να έχει επιτρέψει την εμφάνιση νοημόνων όντων – κάτι που επιβεβαιώνεται και απ’ αυτή τη σειρά των σημειωμάτων.

Κωνσταντίνος Δομηνίκ, Κακό ανήλιο. Διηγήματα, Ίκαρος, Αθήνα, Αθήνα 2024, 74 σελ.

Ιστορίες φόβου, τρόμου και κατάπληξης που μοιάζει να ξεκινούν από τη λαϊκή παράδοση της Πιερίας. Ο τρόμος, παρ’ όλα αυτά, με ηλεκτρικά μικρόφωνα που ουρλιάζουν, με κινητά τηλέφωνα που αφηνιάζουν και με προτεσταντικούς ναούς που  απειλούνται από λείψανα ορθόδοξων αγίων έχει αφήσει πίσω του διά παντός, και παρά το πρόσχημα των μύθων και των θρύλων, την οιαδήποτε λαογραφική ατζέντα.

Ο Μ. Καραγάτσης (Δημήτρης Ροδόπουλος, 1908-1960), ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, κατατάσσεται στη «γενιά του ’30».  Η συνέντευξη του νεαρού, τότε, Μ. Καραγάτση στον Λουκά Δαράκη, που αναδημοσιεύεται παρακάτω, πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ηχώ της Ελλάδος (του Κωστή Μπαστιά), στις 12/5/1935. Αργότερα, ενταγμένη στη σειρά «Μεγάλη έρευνα μεταξύ των λογίων», η συνέντευξη αυτή μαζί με άλλες 33, προσωπικοτήτων της εποχής, εκδόθηκε το 1987 από τις εκδόσεις Φιλιππότη.

Marcel Proust, Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου, μετάφραση από τα γαλλικά: Κλαίρη Μιτσοτάκη, Άγρα, Αθήνα 2024, 616 σελ.

Πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί μια νέα μετάφραση της Αναζήτησης του χαμένου χρόνου παρά χαράς ευαγγέλια; Χαράς ευαγγέλια για τον έλληνα αναγνώστη και χαράς ευαγγέλια για τη γλώσσα και τη λογοτεχνία μας, που τόσο πολύ πλουτίζουν απ’ αυτή τη νέα ηρωική προσπάθεια να γυριστεί στα ελληνικά ο άπειρος θησαυρός λέξεων, εικόνων και ιδεών που συνιστά το ανυπέρβλητο μυθιστόρημα του Μαρσέλ Προυστ. Τεχνουργός της νέας μετάφρασης είναι η χαλκέντερη Κλαίρη Μιτσοτάκη.

Ασημίνα Χασάνδρα, Ο εσωστρεφής νους. Μετα-Νεωτερική ποιητική, Ανατολικός, Αθήνα 2024, 42 σελ. 

Ασημίνα Χασάνδρα, 5 προ μεσημβρίας χάραγο. Μετα-Νεωτερική ποιητική, Ανατολικός, Αθήνα 2024, 46 σελ.  

Με πολυετή παρουσία στην ποίηση, καθώς και με συμμετοχή σε πολλαπλές καλλιτεχνικές δράσεις και σχήματα, η Ασημίνα Χασάνδρα μάς δίνει, πλησιάζοντας προς την ωριμότητά της, δύο ποιητικά βιβλία που από τη μια πλευρά συμπυκνώνουν τα βήματα της μέχρι τώρα πορείας της ενώ από την άλλη σταθεροποιούν το σήμα της γραφής της.

Με την ευκαιρία της επίσκεψής του στην Ελλάδα, η συνέντευξη του μεγάλου ζωγράφου Μαξ Ερνστ (1891-1976), που ακολουθεί, δόθηκε στη Μαρία Ρεζάν και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελευθερία, 8 Ιουλίου 1962.

Ο Απόστολος Μελαχρινός (Βραΐλα Ρουμανίας 1880 - Αθήνα 1952) ήταν λυρικός ποιητής, πεζογράφος και μεταφραστής. Τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε στην Κωνσταντινούπολη, όπου εξέδωσε το περιοδικό Ζωή και στην Αθήνα το περιοδικό Κύκλος. Τη συνέντευξη πήρε ο λογοτέχνης και δημοσιογράφος Φώτος Γιοφύλλης (1887-1981), για την εφημερίδα Ελεύθερος Λόγος, 12 Ιουλίου 1923.

Ο κόσμος χθες, σήμερα, αύριο, με τη Γιολάντα Τερέντσιο.^[i] Εκπομπή 1η, 7/5/1994, 2η, 3η  4/5/1994^[ii]. Πρώτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας

Το μεγάλο αυτό το μήνα δεν είναι γραπτό αλλά η ραδιοφωνική συνέντευξη του Αντώνη Μυτιληναίου, στελέχους της ΠΕΑΝ (Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζόμενων Νέων),  που τοποθέτησε τη βόμβα στην ανατίναξη της εθνικοσοσιαλιστικής οργάνωσης ΕΣΠΟ.